Pregled historijskih događaja koji su obilježili 9. maj, od završetka Drugog svjetskog rata do rođenja kultnih književnih likova i važnih političkih promjena.
Danas je subota, 9.. maj, 129.. dan 2026.. godine.. Do kraja godine ima 236 dana.. 1502.. – Španski moreplovac italijanskog porijekla Kristofer Kolumbo je iz španske luke Kadis isplovio na četvrto i posljednje putovanje u Novi svijet.. 1788.. – Britanski parlament ukinuo je trgovinu robljem.. 1800.. – Rođen američki borac za ukidanje crnačkog ropstva DŽon Braun, koji je u južnim američkim državama Kanzas i Virdžinija predvodio ustanke protiv robovlasnika i državne uprave koja ih je
podržavala.. Teško ranjenog u borbi federalna vojska ga je 1859.. uhvatila u Virdžiniji, a robovlasnički sud ga je osudio na smrt, poslije čega je obješen.. 1805.. – Umro njemački pisac, filozof, istoričar i teoretičar umjetnosti Johan Kristof Fridrih fon Šiler, najznačajniji njemački klasični dramatičar.. Pobjegao je 1782.. iz Virtemberškog vojvodstva u kojem je radio kao pukovski ljekar, a u Vajmar se preselio 1787, gdje se sprijateljio s Johanom Volfgangom Geteom , koji mu je pomogao
da 1789.. postane profesor istorije na Jenskom univerzitetu.. Potom je izdavao časopise “Hore” i “Almanah muza”.. Djela: drame “Razbojnici”, “Don Karlos”, “Valenštajn” /trilogija/ “Vjerenici iz Mesine”, “Demetrijus” (nedovršena drama iz ruske istorije/, tragedije “Fijeskova zavjera u Đenovi”, “Spletka i ljubav”, “Marija Stjuart”, “Dijevica Orleanska”, komad o oslobodilačkoj borbi Švajcaraca “Vilhelm Tel”, balade “Polikratov prsten”, “Jemstvo”, “Ibikovi ždrali”, istorijski radovi “Istorija otpadništva ujedinjene Nizozemske”, “Istorija Tridesetogodišnjeg rata”, filozofske i estetičke rasprave “O ljupkosti i dostojanstvu”, “O
uzvišenom”, “O estetičkom vaspitanju čovjeka”, “O tragičnoj umjetnosti”, “O naivnom i sentimentalnom pjesništvu”, epigrami “Ksenije” /s Geteom/.. 1860.. – Rođen škotski pisac Džejms Metju Beri, “otac” Petra Pana.. Pisao je uglavnom drame i pripovjetke.. Djela: “Petar Pan”, “Divni Krajton”, “Gospodska ulica”.. 1873.. – Rođen engleski arheolog Hauard Karter, koji je 1922.. otkrio grobnicu egipatskog faraona Tutankamona.. 1877.. – Rumunija proglasila nezavisnost, mjesec dana pošto je sklopila savez s Rusijom za borbu protiv Otomanskog carstva.. 1901..
– U Melburnu otvoren prvi parlament Australije.. 1911.. – U Beogradu radi ostvarenja narodnog ideala – ujedinjenja srpstva – osnovana tajna organizacija “Ujedinjenje ili smrt”, kasnije nazvana “Crna ruka”, čije su vođe bili Dragutin Dimitrijević Apis, Ilija Radivojević i Bogdan Radenković, a ta organizacija je predviđala upotrebu nasilja u rušenju Otomanske imperije i Austro-Ugarske.. 1926.. – Amerikanci Ričard Berd i Flojd Benet prvi preletjeli avionom Sjeverni pol.. 1927.. – Kanbera postala glavni grad Australije umjesto
Melburna.. 1936.. – Fašistička Italija poslije okupacije Abisinije /Etiopija/ formalno anektirala tu istočnoafričku zemlju, za čijeg je cara proglasila italijanskog kralja Vitorija Emanuela.. 1945.. – U Berlinu 16 minuta poslije ponoći potpisana bezuslovna kapitulacija njemačkih oružanih snaga.. U ime Njemačke akt je potpisao feldmaršal Vilhelm Kajtel, u ime SSSR maršal Georgij Žukov, a u ime zapadnih saveznika britanski vazduhoplovni general Artur Teder.. Time je formalno završen Drugi svjetski rat u Evropi, ali su ostaci njemačkih
trupa još nekoliko dana davali otpor, najduže u Jugoslaviji – do 15.. maja.. U ratu koji je trajao šest godina je učestvovala 61 država i oko 110 miliona vojnika.. Poginulo je između 55 i 60 miliona ljudi, uključujući milion i 706.000 Jugoslovena, a oko 35 miliona je ranjeno.. Države antihtlerovske koalicije proslavljaju 9.. maj kao Dan pobjede.. 1946.. – Kralj Vitorio Emanuele treći abdicirao i Italija je postala republika.. 1948.. – Centralni komitet Komunističke partije
Jugoslavije je u odgovoru na pismo Centralnog komiteta Svesavezne komunističke partije (boljševika) od 4.. maja 1948.. odbacio optužbe sovjetske partije na politiku jugoslovenskog rukovodstva.. Potom je uslijedila Rezolucija Informbiroa i višegodišnji politički i ekonomski pritisak istočnoevropskih zemalja na Jugoslaviju.. 1952.. – Zapadne sile Londonskim sporazumom prepustile zonu “A” slobodne teritorije Trsta Italiji, poslije čega je Jugoslavija upozorila Italiju i zapadne zemlje da ne priznaje nikakve pregovore i rješenja bez njenog učešća.. 1960.. – SAD postale
prva zemlja u kojoj su legalizovane pilule za sprečavanje začeća.. 1976.. – Ulrike Majnhof, vođa zapadnonjemačke ljevičarske terorističke grupe “Bader-Majnhof”, prema zvaničnoj verziji objesila se u zatvorskoj ćeliji.. 1978.. – Izrešetano tijelo bivšeg italijanskog premijera Alda Mora nađeno u parkiranom automobilu u centru Rima, 54 dana pošto su ga oteli teroristi “Crvenih brigada”.. 1985.. – Umro američki filmski glumac Edmund O`Brajen, veoma cijenjen po nizu upečatljivih epizodnih uloga.. Filmovi: “Djevojka tu ne može pomoći”, “1984”,
“Bosonoga kontesa” /Oskar/, “Niz tri tamne ulice”, “Julije Cezar”, “Smrt dolazi”, “Čovijek koji je ubio Liberti Valansa”, “Sedam dana u maju”, “Divlja horda”.. 1986.. – Umro nepalski planinar Tenzing Norgaj, koji je s Novozelanđaninom Edmundom Hilarijem u maju 1953.. prvi osvojio “krov svijeta” Mont Everest, 8.848 metara visok vrh planinskog masiva Himalaji.. 1987.. – Avion poljske kompanije LOT “Iljušin 62”, na liniji Varšava-NJujork, srušio se odmah poslije polijetanja, nije preživio niko od 187 putnika i
članova posade.. 1993.. – Poslije sukoba u centralnoj i jugozapadnoj Bosni, žestoke borbe Hrvata i muslimana su izbile i u Mostaru.. 1995.. – U Moskvi proslavljeno 50 godina od pobjede nad fašizmom.. Na svečanoj večeri u Kremlju, predsjednici Rusije i SAD Boris Jeljcin i Bil Klinton istakli su doprinos Jugoslavije pobjedi saveznika u Drugom svetskom ratu.. 1996.. – Joveri Museveni pobijedio na prvim predsjedničkim izborima organizovanim u Ugandi poslije 16 godina.. 2004.. – U eksploziji
na stadionu “Dinamo” u Groznom, tokom proslave Dana pobjede na fašizmom, poginuo čečenski predsjednik Ahmad Kadirov i još šestoro ljudi, a na desetine ranjeno, uključujući i generala Valerija Baranova, komandanta ruskih snaga u Čečeniji.. 2012.. – Umro Vidal Sasun, britanski frizer, autor “paž” i “bob” frizure.. Svjetsku slavu postigao sredinom šezdesetih godina 20.. vijeka, a kreator je kratkog friza Mije Farou u filmu “Rozmarina beba”.. 2015.. – U obračunu pripadnika makedonske policije sa naoružanom terorističkom
grupom u Kumanovu poginulo je osam policajaca i 14 napadača.. 2017.. – Umro Majkl Parks, američki filmski i TV glumac i pevač, zvijezda kultne serije “Tvin Piks”.. Bio je nadaleko poznat po svom radu u kasnijim godinama sa filmskim stvaraocima kao što su Kventin Tarantino, Robert Rodrigez i Kevin Smit.. 2025.. – Najmanje 30 ljudi ubijeno u oružanom napadu na auto-putu u jugoistočnoj nigerijskoj državi Imo, saopštila je organizacija za ljudska prava “Amnesti internešenel”.