Το φορολογικό σύστημα αντιμετωπίζει μια διπλή πρόκληση: την απώλεια εσόδων από τα καύσιμα λόγω της ηλεκτροκίνησης και την ανάγκη δικαιότερης φορολόγησης του συσσωρευμένου πλούτου.
Δύο παράλληλες εξελίξεις, η μία τεχνολογική και η άλλη που συνδέεται με την κατανομή των βαρών, πιέζουν το ελληνικό φορολογικό σύστημα προς μία ριζική ανασύνταξη μέσα στην επόμενη δεκαετία.. Η σταδιακή υποχώρηση των οχημάτων με μηχανές εσωτερικής καύσης σε συνδυασμό με την αυξανόμενη συγκέντρωση πλούτου στην κορυφή της εισοδηματικής πυραμίδας, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που αναγκάζει τους οικονομικούς επιτελείς να αναζητήσουν νέα φορολογικά εργαλεία.
Ο κίνδυνος για τα δημόσια έσοδα
Η μεγάλη ανατροπή συνδέεται με τον κίνδυνο να στερηθεί το ελληνικό δημόσιο έσοδα ύψους περίπου 7 – 7,5 δισ.. ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί στο 10% των συνολικών εσόδων του προϋπολογισμού.. Το ποσό αυτό προέρχεται σήμερα από τους φόρους καυσίμων, τα τέλη κυκλοφορίας και τον ΦΠΑ επί των διοδίων.. Με την ηλεκτροκίνηση να κερδίζει έδαφος, η δεξαμενή αυτή, που τροφοδοτείται από τη μαζική κατανάλωση βενζίνης και πετρελαίου, αρχίζει να συρρικνώνεται, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της κρατικής χρηματοδότησης μέσω των κλασικών οδών.
Αν και η Ελλάδα κινείται με πιο αργούς ρυθμούς στην υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η τάση είναι μη αναστρέψιμη.. Η διεθνής εμπειρία, όπως αναδεικνύεται από αναλύσεις που συγκεντρώνει το Misryoum, δείχνει ότι χώρες που βασίζονται υπερβολικά στους έμμεσους φόρους μετακίνησης θα κληθούν να εφαρμόσουν το μοντέλο «Road Usage Charging» (RUC).. Πρόκειται για μια χρέωση ανά χιλιόμετρο, η οποία όμως απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε δορυφορική τεχνολογία και μια συνολική αναθεώρηση των υφιστάμενων συμβάσεων παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων που εκτείνονται έως το 2050.. Η μετάβαση αυτή δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά και κοινωνική, καθώς η επιβάρυνση μετατοπίζεται από την κατοχή οχήματος στην πραγματική χρήση του οδικού δικτύου.
Η νέα συζήτηση για τον φόρο πλούτου
Παράλληλα με την κινητικότητα, η φορολογία του πλούτου επιστρέφει στο προσκήνιο με αξιώσεις.. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ανισότητα στην Ελλάδα έχει διευρυνθεί σημαντικά, με το ανώτερο 10% των νοικοκυριών να κατέχει το 61% του εθνικού πλούτου.. Το μοντέλο φορολόγησης που προτείνουν οικονομολόγοι όπως ο Γκαμπριέλ Ζυκμάν –ένας φόρος 2% στην καθαρή περιουσία των υπερ-πλουσίων– θα μπορούσε να αποφέρει έως και 1 δισ.. ευρώ ετησίως στα κρατικά ταμεία.. Αν και τέτοιες προτάσεις συναντούν πολιτικές αντιστάσεις, η παγκόσμια δυναμική που αναπτύσσεται στους κόλπους των G20 δείχνει ότι η φορολογική αδιαφάνεια των προηγούμενων δεκαετιών φτάνει στο τέλος της.
Γιατί όμως αυτό το ζήτημα αποκτά ξαφνικά τόσο μεγάλη βαρύτητα; Η απάντηση κρύβεται στην αδυναμία του παλαιού συστήματος να αντιμετωπίσει τις νέες πραγματικότητες.. Η εξάρτηση από φόρους που βασίζονται στην κατανάλωση –όπως τα καύσιμα– γίνεται επισφαλής σε έναν κόσμο που κινείται προς την πράσινη ενέργεια.. Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση των οικονομικών δεδομένων επιτρέπει πλέον στις αρχές να έχουν μια πιο καθαρή εικόνα για τα μεγάλα περιουσιακά στοιχεία, κάτι που παλαιότερα ήταν τεχνικά αδύνατο.. Η αναδιάταξη του φορολογικού μοντέλου δεν είναι πλέον μια επιλογή, αλλά μια επιτακτική ανάγκη για την αποφυγή δημοσιονομικών ελλειμμάτων στο μέλλον.