Qadınlarda infarkt bəzən sinə ağrısı kimi yox, yorğunluq, ürəkbulanma və nəfəs darlığı ilə gizli gedə bilər. Həkim vaxtında müraciətin vacibliyini deyir.
Qadınlarda infarkt bəzən “klassik” sinə ağrısı ilə deyil, daha səssiz əlamətlərlə özünü göstərə bilir.
Mütəxəssislərin vurğuladığı məqamlardan biri budur ki, kişilərdə daha tez tanınan şiddətli sinə ağrısı qadınlarda hər zaman eyni formada görünməyə bilər.. Bunun fonunda yorğunluq, ürəkbulanma, nəfəs darlığı və səbəbi bilinməyən halsızlıq kimi şikayətlər bir neçə saatdan bir neçə günə uzana və çox zaman sadəcə “başım qarışıb” kimi qiymətləndirilə bilər.. Halbuki həkimlər bu əlamətlərin ürəyin ciddi xəbərdarlıq siqnalları ola biləcəyini xatırladır.
Qeyd edilir ki, infarkt ürəyi qidalandıran damarların qəfil tutulması nəticəsində yaranır.. Bu proses adətən tək bir günün hadisəsi deyil: uzun illər ərzində damar divarlarında yığılan yağ və xolesterin lövhələri zamanla zədələnə, üzərində laxta əmələ gələ bilər.. Laxta daha sonra damarı tam bağladıqda ürək əzələsi oksigensiz qalır və infarkt başlayır.. Bu səbəbdən simptomların “yüngül” və ya “keçici” kimi görünməsi təhlükəni azaltmır.
Həkimin izahına görə, ən çox rast gəlinən ifadələrdən biri sinənin ortasında hiss edilən təzyiq, sıxılma və ya yanma hissidir.. Ağrı bir neçə dəqiqə davam edə bilər, bəzən də dalğavari şəkildə arta bilər.. Ağrının yayılması da tipik ola bilər: sol qola, boyuna, çənəyə və kürəyə doğru gedən narahatlıq infarkt ehtimalını artırır.
Bununla yanaşı, infarkt qadınlarda və bəzi risk qruplarında daha qeyri-tipik simptomlarla özünü göstərə bilər.. Xüsusilə yaşlılarda və diabet xəstələrində əlamətlərin zəif ifadə olunması mümkündür.. Belə hallarda problem sinədə “yanar kimi ağrı” şəklində deyil, daha çox yorğunluq, mədə narahatlığı və ya nəfəs darlığı kimi təzahür edə bilər.. Elə buna görə də bir çox insan gecikmə ilə həkimə müraciət edir.
Mütəxəssis xəbərdarlıq edir ki, infarkt zamanı erkən reaksiya həyati əhəmiyyət daşıyır. Nəfəs darlığı, soyuq tərləmə, ürəkbulanma və ani halsızlıq kimi əlamətlərin birlikdə görünməsi yüngül qəbul edilməməlidir. Əsas mesaj sadədir: vaxt itirmədən tibbi qiymətləndirmə alınmalıdır.
İnsanların gündəlik həyatda bu riski daha çox artıran faktorlarla da üzləşdiyi vurğulanır.. Siqaret, yüksək təzyiq, yüksək xolesterin, diabet, piylənmə, hərəkətsiz həyat tərzi və xroniki stress infarkt riskini yüksəldə bilər.. Üstəlik, genetik meyl və qeyri-sağlam qidalanma da bu ehtimalı artıran amillər sırasındadır.. Yəni təkcə “indi nə hiss edirəm?” sualı deyil, həm də “bədənimə illərdir nə yığılıb?” sualı aktual olur.
Müalicə tərəfinə gəldikdə, damar açıcı dərmanlar, angioqrafiya və zəruri hallarda stent tətbiqi gündəmə gələ bilər.. Amma real dönüş müalicədən sonra başlayır: həyat tərzinin dəyişdirilməsi, müntəzəm dərman qəbulu, sağlam qidalanma, fiziki aktivliyin artırılması və siqaretdən imtina təkrar infarkt riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.. Bu hissələr çox vaxt “mənə nə dəyəcək ki” düşüncəsi ilə təxirə salınır, amma ürək-damar sistemi üçün gecikmə bahalı ola bilər.
Bu mövzu həm də ailələr üçün praktiki nəticə daşıyır.. Qadınlarda simptomların gizli və qeyri-tipik görünməsi, bəzən ətrafdakıların da məsələyə gec reaksiya verməsinə səbəb olur.. Yorğunluqla bağlı şikayət “sadəcə stressdir” kimi qiymətləndirildikdə, vaxt itirmək riski artır.. İnsanlar ən azı bir dəfə belə vəziyyətdə özlərini və yaxınlarını dinləməyi öyrənəndə, təhlükənin qarşısı daha erkən alınır.
Ən vacib nəticə odur ki, infarkt yalnız sinə ağrısı yaşayanların problemi deyil.. Xüsusən qadınlarda yorğunluq, ürəkbulanma, nəfəs darlığı və ani halsizlik kimi əlamətlər ortaya çıxarsa, bunu danışıqlar, özünü müalicə və “keçər” gözləntiləri ilə gecikdirmədən həkim qiymətləndirməsinə yönəltmək daha doğru addımdır.. Misryoum xatırladır: bədən siqnallarını susdurmaq yox, anlamaq lazımdır.