Yüzlərlə ailə köçürüləcək: kollektorlar üzərində tikililər nə vaxt söküləcək?

Kollektorlar üzərində sənədsiz tikililər üzrə vəziyyət yenidən gündəmə gəlib. Misryoum ekspertinin sözlərinə görə, məsələ bir neçə istiqamət üzrə həll olunur və komissiya araşdırır.

Bakıda kollektorlar üzərində sənədsiz və icazəsiz inşa edilən evlərlə bağlı yayılan məlumat yenidən diqqət çəkir.

Məsələ ondadır ki, bir müddət əvvəl şəhərdə suyun verilməsinin dayandırılacağı, bəzi tikililərin isə söküləcəyi barədə məlumatlar yayılsa da, sonradan ictimaiyyətə və mediaya daha geniş açıqlama verilməyib.. İndi sual daha kəskindir: araşdırmalar hansı mərhələdədir və sakinlərin taleyi necə planlaşdırılır?

Misryoum-a açıqlama verən Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin sədri, CAATS prezidenti Vüqar Orucun sözlərinə görə, bu proses qısa müddətdə “bir anda həll olunan” məsələ kimi görünmür.. Ekspert bildirib ki, alternativlərdən biri kollektorların fəaliyyətinin dayandırılmasıdır — bu isə ciddi fəsadlara yol aça bilər.. Digər yol isə evlərin sökülərək kollektorların işinin bərpa edilməsidir.. Eyni zamanda kollektorların “normal işləməsi” təmin edilməlidir ki, son dövrlərdə müşahidə olunan problemlər xüsusilə intensiv yağıntılar zamanı təkrarlanmasın.

Onun qeyd etdiyi kimi, bu məqsədlə dövlət səviyyəsində komissiya yaradılıb və cari vəziyyət araşdırılır.. Yəni məsələ təkcə tikililərin taleyi ilə bağlı deyil: söhbət infrastruktura bağlı risklərin minimallaşdırılmasından, eyni zamanda gələcəkdə eyni vəziyyətin təkrarlanmasının qarşısını almaqdan gedir.

Bu məsələni daha dərindən anlamaq üçün bir məqamı xatırlamaq yerinə düşür.. Kollektorlar şəhərin su və kanalizasiya sisteminin mühüm hissəsidir və üzərindən və ya yaxınlığından tikinti aparılması texniki baxımdan həssas zonada riskləri artırır.. Yağıntıların artdığı dövrlərdə yaranan problemlərin kökü çox vaxt sistemin yüklənməsi və ya çıxışın məhdudlaşması ilə bağlı olur.. Buna görə də qərarların “təxirəsalınmaz” yox, planlı şəkildə verilməsi həm də təhlükəsizlik baxımından daha məntiqli görünür.

Misryoum-un söhbətə gətirdiyi izahlarda ekspertin vurğuladığı rəqəmlər də məsələnin miqyasını göstərir.. Vüqar Oruc bildirib ki, təkcə kollektorların üzərində 1000-dən çox ev inşa edilib.. Onun sözlərinə görə, bu evlərin hər birinin ətrafında risk altında ola biləcək digər tikililər də mövcuddur və ümumilikdə söhbət 6 mindən çox evdən gedir.. Orta hesabla hər evdə 3–4 nəfərin yaşadığını nəzərə alsaq, bu məsələ təxminən 20 mindən çox vətəndaşı əhatə edə bilər.

Belə böyük rəqəmlər qərarların ictimai yükünü də artırır.. Sakinlər üçün bu, sadəcə “söküntü” məsələsi deyil: mənzil təhlükəsizliyi, köçürülmə planı, alternativ yaşayış imkanlarının hazırlanması və sənədləşmə kimi mərhələlər real həyatda vaxt və resurs tələb edir.. Komissiyanın araşdırma prosesi bu səbəbdən də tələskən yox, mərhələli yanaşma kimi görünür.

Ekspertin sözlərinə görə, məsələ yalnız hökumət səviyyəsində deyil, ictimai müstəvidə də müzakirə olunur.. İcazəsiz tikililərə kommunal xidmətlərin göstərilməsinin dayandırılması ilə bağlı qərarın 2023-cü ilin aprel ayında qəbul edildiyini deyən Oruc əlavə edib ki, bundan sonra qanunsuz tikinti aparmaq istəyən şəxslər istər vətəndaşlar, istərsə də buna şərait yaradan məmurlar nəticələri nəzərə almalıdır.. O, xüsusən kommunikasiya xətlərinin keçdiyi strateji əhəmiyyətli ərazilərdə tikintiyə icazə verilməməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Vüqar Orucun bildirdiyinə görə, qanunsuz tikililərə şərait yaradan və şəhəri potensial təhlükə qarşısında qoyan məmurlarla bağlı tədbirlərin görülməsi də müzakirə olunur.. Lakin bu sahədə geniş araşdırmalar tələb olunduğundan, hələlik konkret addımın atılmadığı qeyd edilib.. Bu məqam qərarların həm texniki, həm də hüquqi tərəflərinin paralel işlənməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.

Ümumilikdə, məsələni nəqliyyat və ya tikinti kimi “görünən” bir prosesdən daha çox, şəhər infrastrukturu ilə bağlı planlaşdırma problemi kimi oxumaq olar.. Kollektorlar üzərində qurulan tikililərin sayı böyükdürsə, risklərin idarə olunması da təkcə bir addımda bitmir.. Komissiyanın işinin yekun nəticələri, eləcə də kommunal xidmətlər və köçürülmə məsələləri ilə bağlı yanaşma yaxın dövrdə sakinlərin gündəlik həyatına birbaşa təsir göstərəcək.

Misryoum üçün bu mövzu həm də ona görə önəmlidir ki, qanunsuz tikinti ilə texniki təhlükəsizlik arasındakı bağ aydın görünür.. Sonda məqsəd təkcə sökmək deyil: kollektorların işləkliyini bərpa etmək, yağıntılar zamanı yaranan problemləri azaltmaq və minlərlə vətəndaşın keçid dövrünü daha az itki ilə idarə etməkdir.