Sun’iy intellekt bo‘shlig‘i: Osiyo iqtisodiyotlari nima uchun ortda qolishi mumkin?
Osiyo-Tinch okeani mintaqasida sun’iy intellektning rivojlanishi iqtisodiy tafovutlarni kuchaytirmoqda. Misryoum tahliliga ko‘ra, infratuzilma va malakali kadrlar yetishmasligi rivojlanayotgan davlatlar uchun asosiy to‘siq bo‘lib qolmoqda.
Sun’iy intellektning shiddatli kirib kelishi Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi mehnat bozorini tubdan o‘zgartirmoqda, biroq bu o‘zgarishlar barcha uchun bir xil natija bermasligi mumkin.. Misryoum tahliliga ko‘ra, texnologik taraqqiyotdan olinadigan samara har bir davlatning mazkur o‘zgarishlarga qanchalik tayyorligiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
Tayyorgarlik darajasi deganda, iqtisodiyotning sun’iy intellekt imkoniyatlarini o‘zlashtira olish salohiyati tushuniladi.. Bu tizim raqamli infratuzilma, ishchi kuchining malakasi va institutsional sifat kabi omillar bilan o‘lchanadi.. Afsuski, mintaqadagi rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasida bu borada jiddiy tafovutlar mavjud.
Bu tafovut kelajakdagi iqtisodiy o‘sish sur’atlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Agar rivojlanayotgan mamlakatlar o‘z vaqtida tegishli chora-tadbirlarni ko‘rmasa, texnologik bo‘shliq yanada kengayib, global raqobatda ortda qolish xavfi tug‘iladi.
Infratuzilma muammosi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun eng og‘riqli nuqta bo‘lib turibdi.. Bulutli xizmatlar va yuqori hisoblash quvvatlaridan foydalanish imkoniyatining cheklangani kompaniyalarga zamonaviy yechimlarni joriy etishga to‘sqinlik qilmoqda.. Shu bilan birga, malakali mutaxassislar yetishmovchiligi biznesning texnologik transformatsiyaga bo‘lgan tayyorligini pasaytirib yuboryapti.
Savdo aloqalari ham hal qiluvchi ahamiyatga ega.. Rivojlangan davlatlar sun’iy intellekt uchun zarur bo‘lgan elektronika va raqamli jihozlar savdosida yetakchilik qilib, global bilimlar bazasiga kirish imkoniga ega.. Misryoum ma’lumotlariga ko‘ra, mazkur zanjirlardan uzilib qolish yangi texnologiyalarning tarqalishini sekinlashtiradi va ularni joriy etish narxini oshiradi.
Model hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, 2030-yilga kelib rivojlangan iqtisodiyotlarda sun’iy intellekt hisobiga YaIMning sezilarli darajada oshishi kutilmoqda.. Rivojlanayotgan davlatlarda esa bu o‘sish nisbatan barqaror, ammo sur’ati pastroq bo‘ladi.. Biroq, ta’lim va infratuzilmaga qaratilgan maqsadli investitsiyalar ushbu holatni ijobiy tomonga o‘zgartirishi mumkin.
Ishchi kuchining moslashuvi ham alohida e’tibor talab qiladi.. Xizmat ko‘rsatish sohasida sun’iy intellekt allaqachon jarayonlarni avtomatlashtirmoqda.. Misol uchun, logistika va port ishlarida texnologiyalar masofaviy boshqaruvni ta’minlab, samaradorlikni oshirmoqda.. Qishloq xo‘jaligida esa aqlli tizimlar iqlim o‘zgarishlariga moslashishda qo‘l kelmoqda.
Siyosiy qaror qabul qiluvchilar uchun asosiy vazifa raqamli infratuzilmani rivojlantirish va aholini qayta o‘qitish tizimini takomillashtirishdan iborat.. Ishlab chiqarish zanjirlariga integratsiyalashuv hamda ijtimoiy himoya dasturlarini kuchaytirish orqali texnologik o‘tish davridagi xavflarni minimallashtirish mumkin.
Texnologik taraqqiyot shunchaki yangi dasturlarni joriy etish emas, balki butun iqtisodiy tizimni yangi davr talablariga moslashtirish jarayonidir. Muvaffaqiyat esa faqat texnologiyani emas, balki inson kapitalini rivojlantirishga qodir bo‘lgan mamlakatlar tomonida bo‘ladi.