Europa schuift praten met Poetin naar voren, maar moet nog bepalen wie namens het continent onderhandelt en wanneer.
Europa wil praten met Poetin, maar moet het eerst nog onderling eens worden De Franse president Macron en premier De Wever spraken er de voorbije maanden al publiek over: Europa zou zelf moeten gaan praten met Rusland, in plaats van de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne over te laten aan de Verenigde Staten.. “We zijn een payer, maar geen player”, zo formuleert De Wever het.. Ook Oekraïne zou Europa er graag bij hebben, om wat
sterker te staan aan de onderhandelingstafel met Rusland.. De Amerikaanse president Trump en zijn onderhandelaars vonden dat tot nu toe niet nodig.. En ook Rusland vond het prima dat Europa (dat in tegenstelling tot de VS Oekraïne wél is blijven steunen) niet mee aan tafel zit.. Toen de Amerikanen een vredesplan met 24 punten uitwerkten dat bijzonder nadelig was voor Oekraïne, probeerden Europese landen zich aan de onderhandelingstafel te wringen met een tegenvoorstel (van 11
punten).. Niet werkbaar, was het antwoord waarmee Rusland het Europese tegenvoorstel meteen van tafel veegde.. De Amerikaanse onderhandelingspogingen leiden voorlopig tot niets.. Op dit ogenblik gaat de aandacht in Washington bovendien vooral naar de oorlog met Iran.. Misschien is dit het moment voor Europa om een grotere rol te spelen?. Voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa zei vorige week volgens de Financial Times dat er zich nu een kans aandient voor Europa om met
Poetin te onderhandelen, en dat de Oekraïense president Zelensky dit idee steunt.. Hoe wil Europa dit dan aanpakken?. Het blijft voorlopig allemaal heel vaag.. De Finse president Alexander Stubb gaf dit gisteren toe in de Italiaanse krant Corriere della Sera: “Ja, het is tijd om met Rusland te praten.. Ik weet niet wanneer dat zal gebeuren.. We hebben met de Europese leiders gesproken over wie het contact zal leggen, maar we weten het nog niet.”
In elk geval: eind mei houden de Europese ministers van Buitenlandse Zaken er in Cyprus een informele gedachtewisseling over.. De Europese houding over de oorlog zelf ligt eigenlijk al lang vast.. De EU wil een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren, en daarna vredesonderhandelingen die leiden naar een rechtvaardige en blijvende vrede.. De grenzen van Oekraïne moeten worden gerespecteerd, Oekraïne moet zich kunnen blijven verdedigen.. Via sancties probeert Europa Rusland te verzwakken.. Nu Viktor Orban (voormalig Hongaars premier) van
het toneel verdwenen is, wordt er al volop gewerkt aan een 21e sanctiepakket tegen Rusland.. Oekraïne krijgt intussen volop financiële steun om zich militair te versterken (en om zo ook Europa te verdedigen).. De Russische tegoeden blijven geblokkeerd, zolang Rusland geen herstelbetalingen doet aan Oekraïne.. Maar EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas wil in Cyprus ook over het ruimere plaatje praten, de toekomstige ‘veiligheidsarchitectuur’ van Europa.. Met zijn voortdurende aanvallen op buurlanden is Rusland volgens haar niet alleen
in Oekraïne een bedreiging van de veiligheid in Europa.. “We zouden als voorwaarde voor veiligheid en zekerheid in Europa bijvoorbeeld ook kunnen eisen dat Rusland zijn troepen terugtrekt uit Transnistrië in Moldavië”, zei Kallas gisteren bij het begin van de vergadering van buitenlandministers in Brussel.. Wanneer wil Europa de gesprekken met Rusland aanknopen?. “Op het juiste moment”, was het nietszeggende antwoord van de voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa.. Misschien wou hij aangeven dat
het nu te vroeg is.. Rusland is er economisch slecht aan toe, de bevolking mort.. Oekraïne boekt weer wat militaire successen en slaat met drone- en raketaanvallen toe diep in Rusland.. Hoe langer dit duurt, des te zwakker wordt de onderhandelingspositie van Rusland.. Wil Rusland wel met Europa praten?. Ja, zei Poetin afgelopen weekend.. “Ze zijn welkom.. Zij hebben altijd geweigerd om met ons te praten, maar wij niet.” Bizar, want tot nu toe zei
de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov steevast dat er voor Europeanen geen plaats was aan de onderhandelingstafel.. Onze Ruslandkenner Marijn Trio over ‘opening’ van Vladimir Poetin voor gesprekken: “Hij wil vooral zijn bevolking geruststellen” Wie gaat er dan namens Europa met Rusland onderhandelen?. Alvast niet de voormalige Duitse bondskanselier Gerhard Schröder, zoals Poetin voorstelde.. “Dan zou Poetin met zichzelf onderhandelen”, zei Kallas.. Schröder kluste na zijn politieke carrière nog stevig bij voor Russische staatsbedrijven
zoals Rosneft en Gazprom.. Het Duitse blad Der Spiegel noemde dan weer Duits president Walter Steinmeier als potentiële onderhandelaar.. De EU heeft in principe iemand in dienst voor dit soort onderhandelingen: EU-Buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas.. Haar voorgangers Catherine Ashton en Federica Mogherini onderhandelden bijvoorbeeld met Iran over de stopzetting van het nucleaire programma.. Voor Rusland is Kallas (die regelmatig zwaar uithaalt naar Rusland) wellicht even onaanvaardbaar als Schröder voor Europa.. Het is uiteraard aan Europa zelf
om te bepalen wie het als onderhandelaar naar voren schuift, niet aan Moskou.. Kallas zelf acht zich wel geschikt voor de rol.. “Ik herken de valstrikken van Rusland”, zei ze gisteren op een persconferentie.. “Als gewezen advocaat weet ik wat onderhandelen is.” Ze wou zichzelf kennelijk wat promoten, en verwees naar een uitspraak van de gewezen Amerikaanse president Clinton: “Als je jezelf als politicus niet bewierookt, dan doet niemand het.” Nog een kanshebber is de
Finse president Alexander Stubb, hoewel hij zichzelf in het interview met Corriere della Sera niet naar voren schoof als onderhandelaar.. “Het belangrijkste is dat alles gecoördineerd wordt, vooral tussen de E5 (Duitsland, Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Polen) en de Noordse en Baltische landen, die grenzen met Rusland.. Of het een speciale gezant wordt of een groep leiders, dat zullen we zien.” Er blijven dus nog enorm veel vraagtekens.. De kans dat Europa al
heel snel onderhandelingen voert met Rusland lijkt daarom eerder klein.. Meer weten over
Europa, Poetin, onderhandelingen, Kaja Kallas, Antonio Costa, sancties tegen Rusland, staakt-het-vuren