Υπήρξε για δεκαετίες το απόλυτο συνώνυμο του λιανεμπορίου στην Ελλάδα, αλλά και του φαρμάκου —τόσο ως πώληση όσο και ως παραγωγή. Το όνομά της «έφερε» στη χώρα μας μερικές από τις πιο γνωστές διεθνείς αλυσίδες. Σήμερα, ωστόσο, μετά την πτώχευση των σούπερ μάρκετ πριν από μια δεκαετία και την πρόσφατη αποχώρηση από τα Starbucks, η αυτοκρατορία της οικογένειας Μαρινόπουλου μοιάζει να πλησιάζει στο οριστικό της τέλος.
Θυμάμαι ακόμα εκείνη την περίεργη μυρωδιά από απολυμαντικά και παλιά χαρτιά στα παλιά φαρμακεία του κέντρου, εκεί που ξεκίνησαν όλα το 1893 με τον Δημήτρη Μαρινόπουλο στην οδό Σόλωνος. Από εκείνο το πρώτο φαρμακείο, η διαδρομή πήγε γρήγορα στη βιομηχανική παραγωγή, με τη ΦΑΜΑΡ να μπαίνει στο παιχνίδι το 1949. Ήταν άλλες εποχές, τότε που η ανάπτυξη φαινόταν να μην έχει ταβάνι.
Το 1962 άνοιξε το πρώτο Self Service Μαρινόπουλος στην οδό Κανάρη, στο Κολωνάκι. «Μόνοι σας διαλέγετε και αγοράζετε», έλεγε το σλόγκαν. Μια επανάσταση για την εποχή. Αργότερα ήρθαν οι συνεργασίες με τη γαλλική Prisunic, ο ΣΕΒ, οι μασκότ όπως ο θρυλικός Πι-Μι, και οι ατελείωτες εξαγορές τη δεκαετία του ’90. Ήταν ένα τρένο που έτρεχε με χίλια, ή ίσως και παραπάνω από όσο άντεχαν οι ράγες.
Οι λόγοι της κατάρρευσης; Πολλοί. Ανταγωνισμός, λάθος κινήσεις, υπερβολικά ανοίγματα, και φυσικά οι ενδοοικογενειακές διαφωνίες που έβγαιναν σιγά-σιγά στην επιφάνεια. Η οικονομική κρίση λειτούργησε απλώς σαν επιταχυντής. Όταν η επιχείρηση έφτασε να θυμίζει τις «τελευταίες ημέρες της Πομπηίας», η ζημιά είχε γίνει.
Όπως προκύπτει από στοιχεία του Misryoum, το 2016 η αίτηση πτώχευσης ήταν πλέον μονόδρομος υπό το βάρος υποχρεώσεων που ξεπερνούσαν το 1 δισ. ευρώ. Η συμφωνία εξυγίανσης με τη «Σκλαβενίτης» απέτρεψε τα χειρότερα για τους εργαζόμενους, αλλά για την οικογένεια το κεφάλαιο είχε ουσιαστικά κλείσει. Ή μήπως όχι; Κάποιες δραστηριότητες, όπως η Gap μέσω της «Κάκτος Σύμβουλοι», προσπάθησαν να επιβιώσουν, αλλά η γενική εικόνα ήταν πια ξεκάθαρη.
Η ιστορία γράφει τον επίλογο με μια δόση ειρωνείας, καθώς ο όμιλος Alshaya ανέλαβε τα Starbucks, αφήνοντας πίσω μια κληρονομιά 24 ετών. Η ΦΑΜΑΡ πέρασε σε άλλα χέρια, και το παλιό κατάστημα στην Κανάρη, που προσπάθησε να αναγεννηθεί ως deli το 2016, παραμένει μια θολή ανάμνηση. Ίσως τελικά οι αυτοκρατορίες να μην χάνονται απότομα, αλλά να ξεθωριάζουν σιγά-σιγά, μέχρι να μην μένει τίποτα από τη λάμψη της αρχής.