Met één knal veranderde het leven van Helena Braam (51).
Wat volgde, waren zeven jaren van zwerven, onzekerheid en overleven.
Nu kijkt ze terug op dat ene moment waarop, alles wat vanzelfsprekend was, verdween.
“Brandweerwagen 1, brandweerwagen 2, 3.
Je staat buiten en je hele leven is vanaf dat moment, zonder dat je het weet, veranderd.” Het is tussen zeven uur en half acht ‘s avonds op 30 november 2018 als Helena richting haar bovenwoning in Rotterdam-Oosterflank loopt.
Ze hoort een klap en snelt het trappenhuis in.
Boven ziet ze haar woning in brand staan.
Helena vlucht naar buiten en klopt aan bij de buren.
Samen proberen ze nog de vlammen te blussen, maar al snel is duidelijk dat het geen zin meer heeft.
Niet veel later staan er meerdere brandweerwagens voor de deur.
Helena, toen 43 jaar, staat buiten en kijkt toe hoe haar leven in rook opgaat.
Voor de brand had Helena haar leven op orde.
Ze werkte voor gemeentes, onder andere bij daklozenloketten en met uitkeringsuitgaven.
Sinds haar twintigste woonde ze zelfstandig.
“Ik denk wel dat ik het op orde had,” zegt ze.
“Mijn toekomst was gewoon goed.” Die zekerheid verdwijnt in één klap.
Ze blijkt niet verzekerd te zijn.
“Ik heb daar nooit over nagedacht.
Het leven was vrij.” De eerste weken loopt ze rond in dezelfde kleding.
“Ik had een tuinpak aan en een top.
Die heb ik drie weken aangehouden.” Mensen komen langs, brengen bloemen.
Maar de aandacht ebt weg.
“Na een paar maanden denken mensen: ja, maar nu moet het leven toch weer verder gaan.” Alleen is er voor Helena niets om naar terug te gaan.
Ze probeert in de maanden die volgen van alles te regelen, maar zonder resultaat.
Waar Helena voor de huisbrand alles onder controle had, is die versie van haar er niet meer.
“Die Helena die altijd alles regelde…”.
Ze stopt even en raakt zichtbaar geëmotioneerd.
“Daar was ik even niet toe in staat,” gaat ze verder.
“Het was wel degelijk een shock.
Ik was mezelf niet kwijt, maar ik was meer ingemetseld.” Waar ze de eerste periode nog bij kennissen, vrienden en familie op de bank kan slapen, wordt dat na verloop van tijd moeilijker.
“Je ziet dat mensen verdwijnen.
Ze vinden het wel genoeg.” Langzaam raakt ze verder verwijderd van het leven dat ze ooit kende.
“Het voelt alsof ik door een deur ben gegaan.” Het besef dat ze dakloos is komt pas later als ze tijdelijk bij haar oude directeur, die ze vanwege hun goede band ‘oom Anton’ noemt, in Den Haag verblijft.
Ze heeft geen sleutel en moet buiten wachten tot hij of zijn vrouw thuiskomt.
“Dan besef je wel: dit is een hele nare situatie.
Dit is niet hoe ik normaal leefde.” De jaren erna leeft ze op verschillende plekken.
Een boot, verschillende banken en andere beschutte plekken in het openbaar.
Het zijn allemaal tijdelijke onderkomens.
Ze belandt later ook in een drugshuis, waar ze met griep op de bank ligt.
Daar maakte ze meerdere situaties mee die haar tot op de dag van vandaag nog bijblijven, zo ook met de ‘huisbaas’.
“Ik lag daar op de bank.
Die man deed mijn deken omhoog en hij keek.
Hij keurde mijn lichaam, maar hij vond me te dik,” vertelt ze met een kleine gniffel.
In mei 2022 gaat ze, op aandringen van oom Anton en zijn vrouw, naar de daklozenopvang.
Maar ook daar voelt ze zich niet altijd veilig.
Ze ziet lekkages, ruzies en begeleiders die jonge meiden uitschelden.
Ze houdt zich stil.
“Je moet niets antwoorden, want anders lig je eruit.” Totdat het een keer misgaat.
Een groep mannen pest Helena herhaaldelijk.
Op een dag knapt er iets.
“Ik heb hem echt zijn keel dichtgeknepen.” Ze schrikt van zichzelf.
“Dan voel je wel: dit is het dieptepunt.
Waar ben ik in terechtgekomen?” Via haar netwerk bij de Pauluskerk en haar verdiensten met daklozentours krijgt ze na 2,5 jaar in de opvang uiteindelijk een woning in het centrum van Rotterdam.
Haar leven ziet er nu anders uit.
“Ik had een betonnen huis; nu heb ik houten vloeren,” vertelt Helena blij.
Ze verplaatst zich met de fiets en woont in een buurt die ze als socialer ervaart.
“Het is multicultureel, dat vind ik fijn.” Langzaam komt de oude Helena terug.
“Ik word gewoon weer die vrouw,” zegt ze.
“Die behoefte heeft aan orde, aan een mooi en schoon huis.” Maar ze wil meer dan alleen haar eigen leven opbouwen.
Ze wil dat haar verhaal iets verandert.
“Ik hoop dat dit impact heeft en dat mensen de waarheid zien, want ik gun dit niemand.” Juist door alles wat ze heeft meegemaakt, kijkt ze anders naar haar leven.
Ze heeft een simpele boodschap voor haar jongere zelf: “Bereid je voor.
Pak je surfplank.
Want je gaat vliegen.” Ze glimlacht even.
“Volgens mij ga ik mijn hele leven vliegen.
En dat vind ik niet erg.”
Helena Braam, dakloosheid, brand Rotterdam-Oosterflank, daklozenopvang, Pauluskerk, daklozentours, centrum Rotterdam