Farfuglar heimsækja Ísland fyrr en áður samkvæmt nýjum gögnum, sem endurspeglar breytingar í komutíma tegunda á borð við spóa, álftir og kríur.
Farfuglar koma marktækt fyrr til landsins nú en fyrir tveimur áratugum. Ný gögn sem Misryoum hefur tekið saman sýna skýra þróun í komutíma ýmissa tegunda sem setja svip sinn á íslenska náttúru yfir sumartímann.
Þessi breyting á flutningum farfugla er merkileg vísbending um þær breytingar sem eru að eiga sér stað í náttúrufarinu. Með því að skoða gögn frá árinu 1998 til 2026 má sjá að margir fuglar stunda nú tímanlegri komu en áður var raunin.
Þessi þróun undirstrikar hversu viðkvæm tengsl fugla eru við veðurskilyrði og fæðuframboð á leið þeirra norður á bóginn.
Spóinn er skýrt dæmi um þetta, en í ár og árið 2024 sást til hans 9. apríl, sem er met snemma. Þessi tegund á að baki gríðarlegt ferðalag frá vetrarstöðvum á vesturströnd Afríku. Áður fyrr var algengara að hann léti ekki sjá sig fyrr en eftir miðjan mánuðinn.
Álftin sýnir svipaða hegðun og er yfirleitt komin á ferðina fyrr en spóinn.. Undanfarin ár hefur meðalkomutími hennar færst framar á dagatalið og var hún mætt til landsins 25.. febrúar í ár.. Flestar álftir sem verpa hér á landi eyða vetrinum á Bretlandseyjum, en aðeins lítill hluti stofnsins kýs að dvelja hér allt árið.
Heiðagæsin hefur einnig tekið við sér í vorferðum sínum.. Þar sem hún dvelur gjarnan í Skotlandi eða á Norður-Englandi yfir vetrarmánuðina er hún í góðri stöðu til að bregðast við breyttum aðstæðum.. Fyrstu heiðagæsirnar sjást nú oftast í lok mars, sem er töluverð breyting frá því sem var við aldamótin.
Krían, sem er einn víðförlasti farfugl jarðar, kom til landsins 8.. apríl í vor.. Þetta er fyrsta koma tegundarinnar samkvæmt gagnagrunni Misryoum.. Langt ferðalag kríunnar frá Suðurskautslandinu tekur venjulega um 40 daga, en það að hún skili sér svona snemma bendir til þess að hún hafi notið hagstæðra aðstæðna á leið sinni norður.
Í þessu samhengi skiptir máli að skoða hvort flýtingin stafi af breyttu hitastigi eða öðrum ytri þáttum sem flýta fyrir vorinu á leið fuglanna.
Þessi tímanlega koma fuglanna gæti haft víðtæk áhrif á vistkerfið hér á landi þegar fuglarnir mæta á svæðið áður en háannatími í fæðuframboði hefst eða áður en vorverkin hefjast í náttúrunni.. Það er því ljóst að breytingar í komutíma fugla eru ekki aðeins tölfræðilegar staðreyndir heldur vísbendingar um stærri breytingar í umhverfinu.