BE shpreh keqardhje që Serbia nuk i ka ndjekur ende përgjegjësit e sulmit në Banjskë
BE-ja shpreh keqardhje që Serbia s’ka marrë ende hapa për përgjegjësit e sulmit në Banjskë. Gjykata dënoi tre persona, ndërsa të tjerë mbeten në arrati.
Bashkimi Evropian ka reaguar pas vendimit të Gjykatës Themelore në Prishtinë lidhur me sulmin në Banjskë. Brukseli thotë se Serbia ende nuk ka ndërmarrë hapat e nevojshëm për t’i përballur me drejtësinë përgjegjësit.
Vendimi, i shpallur më 24 prill, dënon tre të akuzuar për sulmin e 24 shtatorit 2023, ku u vra rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku. Në aktgjykim, Bllagoje Spasojeviq dhe Vladimir Tolliq marrin burgim të përjetshëm, ndërsa Dushan Maksimoviq dënohet me 30 vjet burg.
BE e lidh reagimin e saj me një shqetësim të përsëritur: pavarësisht thirrjeve të vazhdueshme drejtuar institucioneve në Beograd, përgjegjësit që lidhen me sulmin nuk po dalin para drejtësisë në Serbi.. Zëdhënësi i BE-së ka theksuar se shpreh keqardhje për mungesën e hapave konkretë nga autoritetet serbe, një çështje që, sipas BE-së, prek drejtpërdrejt besimin te trajtimi i rasteve të tilla.
Çfarë vendosi gjykata në Prishtinë
Pjesa qendrore e çështjes, sipas materialeve të dosjes në Kosovë, lidhet me atë se si grupi u organizua dhe kush e mori rolin udhëheqës.. Autoritetet e Kosovës kanë konsideruar se Millan Radoiçiçi, i njohur si nënkryetar i Listës Serbe dhe një figurë me mbështetje politike nga Beogradi zyrtar, ka qenë “udhëheqësi i grupit terrorist”.. Po ashtu, për Kosovën, sulmi është organizuar nga Serbia.
Aktakuza e ngritur në Kosovë e përfshin Radoiçiçin dhe të tjerët.. Në rastin konkret, tre persona tani janë dënuar dhe kanë qenë në paraburgim që nga shtatori 2023.. Por, përtej tyre, pjesa tjetër e të akuzuarve përmenden si të arratisur, ndërsa kërkesa që Prokuroria Speciale kishte parashtruar për një gjykim në mungesë për 42 të pandehurit e tjerë është hedhur poshtë.
Mëngjeset pas një aktvendimi të tillë zakonisht e zhvendosin debatin nga sallat e gjyqit tek rrugët e zakonshme të qytetarëve: familjet e viktimave presin përgjegjësi, ndërsa institucionet kërkojnë zbatim të vendimeve.. Në një situatë ku një pjesë e të akuzuarve nuk ndodhet në autoritetet e atjeshme, dhimbja publike dhe presioni diplomatik shpesh ecin paralel.
Pse BE-ja e vë theksin te përgjegjësia në Serbi
BE-ja thekson se thirrjet ndaj Beogradit kanë qenë të rregullta, me synimin që përgjegjësia të sqarohen dhe të ketë përballje me drejtësinë.. Kjo logjikë del nga fakti se rasti nuk trajtohet vetëm si një ngjarje e izoluar, por edhe si çështje që ndikon në stabilitetin rajonal dhe në përpjekjet për sundimin e ligjit.
Megjithatë, autoritetet serbe i hedhin poshtë këto akuza.. Në terrenin e praktikës, një kundërshtim i tillë zakonisht përkthehet në veprime të ndryshme për hetime dhe ndjekje penale, por këtu BE-ja duket se kërkon pikërisht atë që nuk ka ndodhur: hapa juridikë në Serbi, në mënyrë që procesi të mos mbetet vetëm brenda kornizës së Kosovës.
Sipas të dhënave të përmendura, edhe SHBA-të dhe NATO-ja kanë pasur kërkesa që lidhen me këtë çështje, por autoritetet në Serbi nuk kanë ngritur akuzë.. Zyra e Prokurorit në Serbi nuk ka dhënë koment për ndonjë aktakuzë të mundshme, ndërsa Gjykata e Lartë ka njoftuar ekzistencën e një vendimi që e ndalon Radoiçiçin të largohet nga banesa e tij dhe vendos detyrim paraqitjeje në polici.
Çfarë nënkupton kjo për të ardhmen e procesit
Vendimi i Prishtinës krijon një pikë referimi juridik, por nuk e mbyll automatikisht debatin nëse drejtësia shkon deri në fund për të gjithë të përfshirët.. Në të tilla raste, pyetja që mbetet në ajër është e thjeshtë: nëse një pjesë e përgjegjësisë identifikohet nga njëra anë, si sigurohet që edhe pala tjetër ta përkthejë këtë në veprime konkrete.
Për Kosovën, fakti që tre të dënuarit ishin në paraburgim e bën më të dukshëm zbatimin e procedurave; për Serbinë, mungesa e aktakuzës e lë çështjen në një ngërç.. BE-ja, duke shprehur keqardhje, sinjalizon se ky ngërç i zvarrit proceset e besimit ndërmjet institucioneve dhe e vështirëson çdo hap të ardhshëm të bashkëpunimit.
Në plan më të gjerë, ky rast shërben si provë për mënyrën se si menaxhohen ngjarje të rënda të sigurisë kur përgjegjësit dyshohet se ndodhen jashtë juridiksionit të drejtpërdrejtë.. BE-ja e vendos theksin te drejtësia si detyrim, ndërsa Serbia e kundërshton narrativën e akuza.. Nëse kjo përplasje zgjat, gjasat janë që hetimet dhe vendimet të vazhdojnë të ndikojnë edhe në politikën e përditshme rajonale, pa arritur në një mbyllje të plotë.
Për momentin, mbetet të shihet nëse thirrjet e BE-së do të shoqërohen me veprime të reja në Beograd—ose nëse rasti do të vazhdojë të përballet me të njëjtën logjikë: vendime në një anë, kundërshtim dhe mungesë ndjekjeje penale në anën tjetër.