प्रधानमन्त्री शाहको शासनबारे अन्तर्राष्ट्रिय बहस: Misryoum को वेबिनार बुधबार हुँदै

नेपाल इन्स्टिच्युट फर इन्टरनेशनल कोअपरेसन एण्ड इन्गेजमेन्टले ‘नेपालमा बालेन्द्रको नेतृत्वलाई विश्वले कसरी हेर्छ?’ शीर्षकमा बुधबार वेबिनार आयोजना गर्दैछ।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको नेतृत्वबारे अन्तर्राष्ट्रिय छलफल हुने भएको छ। Misryoum का लागि यो खबर किन महत्त्वपूर्ण छ भने, यसले नेपालको राजनीतिक अवस्थाप्रति बाहिरबाट हेरिने दृष्टिकोणलाई “पछाडिबाट” होइन “मञ्चबाट” बहसमा ल्याउँदैछ।

नेपाल इन्स्टिच्युट फर इन्टरनेशनल कोअपरेसन एण्ड इन्गेजमेन्टले ‘नेपालमा बालेन्द्रको नेतृत्वलाई विश्वले कसरी हेर्छ?’ शीर्षकमा भोलि (बुधबार) दिउँसो २ः०० देखि ४ः३० बजेसम्म अन्तर्राष्ट्रिय वेबिनार आयोजना गर्ने तयारी गरेको छ। आयोजकका अनुसार यो छलफलमा २५ देशका २६ जना कूटनीतिज्ञ, नीति निर्माता, विद्वान र विज्ञहरूले भाग लिनेछन्।

वेबिनारमा नेपालको परिवर्तित राजनीतिक परिदृश्य र प्रधानमन्त्री शाहको नेतृत्वले बाहिरको अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा कस्तो छाप छोडेको छ भन्ने विषयमा केन्द्रित छलफल हुने बताइएको छ। विशेषगरी, संघीय संसदको तल्लो सदनमा सरकारले झण्डै दुईतिहाइ बहुमत हासिल गरेपछि नेतृत्वले कसरी नयाँ राजनीतिक सन्तुलन स्थापित गर्दैछ भन्ने कोणबाट पनि बहस हुने अपेक्षा गरिएको छ।

फागुन महिनामा सम्पन्न निर्वाचनपछि बनेको यो सरकारले ‘जेनेरेशन–जेड’ आन्दोलनको प्रभावलाई प्रतिबिम्बित गरेको ठानिएको छ। नयाँ पुस्ताका राजनीतिक अपेक्षाहरू, प्रशासनिक शैली र सार्वजनिक नीतिमाथिको दबाबजस्ता पक्षले सरकारको वैधता र दिशाबारे अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोणलाई असर गर्न सक्ने भन्दै आयोजकले यसलाई बहसको मूल विषय बनाएको छ।

Misryoum ले बुझेजस्तो, यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय वेबिनारहरू प्रायः “कूटनीतिक संकेत” का रूपमा पनि पढिन्छन्। नेपालको आन्तरिक राजनीतिक बहससँगै विदेशमा रहेका नीति/विद्वत् समुदायले शासन सञ्चालन, सुधारको गति र क्षेत्रीय सन्तुलनसँग जोडिएका विषयमा कसरी व्याख्या गर्छन् भन्ने प्रश्नले लगानी–सहयोग, सहकार्यको प्राथमिकता र संवादको स्वरसमेत तय गर्न मद्दत गर्छ।

वेबिनारका प्रमुख वक्ताहरूमा भारतका पूर्व राजदूत तथा पूर्व उप–राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार पंकज सरन, नेपालका लागि भारतका पूर्व राजदूत मन्जीव सिंह पुरी, चीनको फुडान विश्वविद्यालयका डा.. चाङ चियाडोङ, अमेरिकाको प्यासिफिक फोरमका रोब योर्क, नेपालका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघकी पूर्व शान्ति सल्लाहकार सिन्थिया पेट्रिघ तथा नेपालका लागि युरोपेली संघको प्रतिनिधिमण्डलकी पूर्व उपप्रमुख जोएल हिभोनेट रहेका छन्। यति धेरै भौगोलिक क्षेत्र समेटिएको सहभागिताले बहस “एकै कोण” मा सीमित नहुने आयोजकको दाबी छ।

कार्यक्रमले नेपालको वर्तमान सरकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले कसरी मूल्याङ्कन गरिरहेको छ भन्ने विषयमा प्रकाश पार्दै रचनात्मक बहसलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखेको आयोजकले जनाएको छ। कोअपरेसनले अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता र बहसलाई सुदृढ बनाउने काम गर्दै आएको भन्दै यसको निरन्तरताले यस पटकको छलफललाई पनि निरन्तरता दिन खोजेको देखिन्छ।

यस संस्थाका उल्लेखनीय कार्यक्रमहरूमा ‘इन्डो–प्यासिफिक फ्युचर फोरम’, ‘ग्लोबल कन्क्लेभ’, ‘इन्टरनेशनल स्टडिज कन्भेन्सन’ र ‘इन्टरनेशनल वुमन समिट’ जस्ता कार्यक्रमहरू छन्। साथै, नेपालमा आणविक अप्रसार (न्यूक्लियर नन–प्रोलिफेरेशन) सम्बन्धी विषयमा सक्रिय रूपमा काम गर्ने एक मात्र थिंक–ट्याङ्कका रूपमा पनि कोअपरेसन परिचित छ। हाल कोअपरेसनले आफ्नो स्थापना भएको १०औँ वर्ष मनाइरहेकाले पनि यो वेबिनारलाई “वार्षिक बहस” जस्तो अर्थमा हेरिन सक्ने अवस्था छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बहसले सरकारप्रतिको बाह्य अपेक्षालाई स्पष्ट बनाउन मद्दत गर्न सक्छ भने त्यसको प्रत्यक्ष असर नीतिगत प्राथमिकतामा देखिन सक्ने सम्भावना पनि हुन्छ। विशेष गरी निर्वाचनपछिको सुरुआती चरणमा सहकार्य, सुधार र स्थिरताबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले दिने संकेतले नेपालका लागि कूटनीतिक संवादको ढाँचा मात्र होइन, नीति कार्यान्वयनको सार्वजनिक विश्वासमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। बुधबार हुने यो वेबिनारको निष्कर्षले कम्तीमा “विश्वको नजर” कता केन्द्रित छ भन्ने संकेत दिने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।