Ֆրանսիայի ԱԳՆ․ Լիբանանում ՄԱԿ-ի խաղաղապահների դեմ հարձակումը՝ ռազմական հանցագործություն
Ֆրանսիայի արտգործնախարարությունը Լիբանանում UNIFIL խաղաղապահների վրա հարձակումը որակել է ռազմական հանցագործություն։ Զոհվել են երկու ֆրանսիացի զինվորներ, ևս երկուսը վիրավորվել են։
Ֆրանսիայի արտգործնախարարությունը Լիբանանում ՄԱԿ-ի խաղաղապահների դեմ կատարված մահաբեր միջադեպը որակել է ռազմական հանցագործություն։ Կառավարական գնահատականը հնչել է այն ֆոնին, երբ տեղում հակասական մեղադրանքներ ու հերքումներ են շրջանառվում։
Ֆրանսիայի ԱԳՆ ներկայացուցիչները շեշտում են՝ հարձակումը ուղղված է եղել «կապույտ սաղավարտների»՝ միջազգային ճանաչելի խաղաղապահների դեմ։ Այդպիսի ուժերն իրենց հերթին գործնականում դաշտում առանձնանում են համազգեստով ու գործառույթով, ու հենց այդ հանգամանքն է, ըստ Ֆրանսիայի, ծանրացնում միջադեպի բնույթը։ Արտգործնախարար Ժան-Նոել Բարոնն ընդգծել է, որ ՄԱԿ-ի աշխատակազմի վրա հարձակվելը ոչ միայն ռազմական հանցագործություն է, այլ նաև վիրավորանք՝ միջազգային հանրության համար։
Շաբաթ օրը գրանցված միջադեպի հետևանքով, ըստ հրապարակված տվյալների, զոհվել են երկու ֆրանսիացի զինվոր, ևս երկուսը վիրավորվել են։ ՄԱԿ-ի Լիբանանում ժամանակավոր ուժերի՝ UNIFIL-ի տվյալներով՝ զինվորները կրակի տակ են ընկել այն պահին, երբ Լիբանանի հարավում ճանապարհից ականազերծում էին պայթուցիկ սարքեր։ Խոսքը ոչ թե ճակատային գործողության, այլ խաղաղապահ առաքելության սովորական տեխնիկական աշխատանքի մասին է, ինչը հաճախ հենց այդ ուժերի «անվտանգության պարամետրերի» հիմքում է գտնվում։
UNIFIL-ի նախնական գնահատականը կապում է հարձակման պատասխանատվությունը «Հեզբոլա»-ի մարտիկների հետ։ Միաժամանակ Իսրայելի բանակը հայտարարել է, որ իր հետախուզական տվյալները նույնպես մատնանշում են «Հեզբոլա»-ի զինյալների կողմից կրակ բացելու վարկածը։ Սակայն հանգստյան օրերին «Հեզբոլա»-ն հերքել է միջադեպին իր մասնակցությունը՝ փորձելով կոտրել ձևավորվող պատասխանատվության շղթան։ Լիբանանի արտգործնախարարությունը, իր հերթին, խոստացել է միջադեպի համապարփակ քննություն՝ թողնելով բաց հարցերի պատասխանները։
Այս գործը հասկանալու համար կարևոր է հիշել UNIFIL-ի դերակատարությունը։ Խաղաղապահները 1978 թվականից վերահսկում են Իսրայելի և Լիբանանի սահմանային տարածքներում հարաբերական կայունությունը՝ հաճախ հանդես գալով նաև որպես միջնորդող ներկայություն ու տեղում տեխնիկական աշխատանքների կատարող։ «Կապույտ սաղավարտ» անվանումը գալիս է նրանց բնորոշ գլխարկներից, և հենց այդ տեսանելիությունը պետք է սահմանափակի թիրախավորման ռիսկը։ Երբ անգամ հարձակումը կապվում է այլ դերակատարների հետ, հետևանքները մնում են միջազգային անվտանգության համակարգի վրա։
Մարդկային հարթությունում սա նաև դառն իրականություն է՝ ռազմական գործողությունների շփման գոտում խաղաղապահի համար ամեն առօրյա գործ կարող է արագ վերածվել արտակարգ իրավիճակի։ Ֆրանսիացի զինվորների կորուստը ցույց է տալիս, որ առաքելության տրամաբանությունն ամբողջությամբ չի կարող պաշտպանվել տեղային լարվածությունից։ Նման դեպքերը, բնականաբար, ազդում են ինչպես անձնակազմի հոգեբանական վիճակի, այնպես էլ հետագա տեղակայման ու անվտանգության կանոնների վերանայման անհրաժեշտության վրա։
Ինչու՞ է Ֆրանսիայի արձագանքը կարևոր
UNIFIL-ի անվտանգության պատկերը Լիբանանում
Առավել ուշագրավն այն է, որ մեղադրանքները տարբեր հարթակներից են հնչում, իսկ պատասխանատվության վերաբերյալ հայտարարությունները չեն համընկնում կողմերի դիրքորոշումների հետ։ «Հեզբոլա»-ի հերքումը մնում է որպես լուրջ հակակշիռ, մինչդեռ Ֆրանսիայի և այլ կողմերի գնահատականները ուղղված են միջադեպի բնույթի կտրուկ շեշտադրմանը։ Եթե քննությունն ավարտվի միջազգային չափանիշներին համապատասխան, հնարավոր է, որ պարզաբանվի ինչպես կրակի բացման մեխանիզմը, այնպես էլ՝ տեղում անվտանգության գործընթացների ամբողջական պատկերը։
Հենց այս պատճառով է, որ ներկա միջադեպի հետևանքները դուրս են գալիս միայն մեկ օրվա զոհերի ու վիրավորների սահմաններից։ Այն կարող է վերագնահատման պատճառ դառնալ թե UNIFIL-ի ընթացակարգերում, թե հակամարտության կողմերի հետ աշխատանքի եղանակներում։ Իսկ ամեն դեպքում, խաղաղության համար աշխատող «կապույտ սաղավարտների» վրա հարձակումների նման գնահատականները երկար ժամանակ մնալու են միջազգային քաղաքական օրակարգում՝ ոչ միայն որպես վրդովմունք, այլև որպես գործողությունների պահանջ։