Սպիտակ տունը շեշտում է՝ ԱՄՆ-ը չի վարելու բանակցություններ, որոնք «անշահավետ» կլինեն, և Իրանի կողմի լիազորությունների հարցում Վաշինգտոնը մտահոգություններ ունի։
ԱՄՆ-ը չի պատրաստվում կնքել Իրանի հետ համաձայնագիր, որը Վաշինգտանի ու «ողջ աշխարհի» համար չի լինի շահավետ։ Այս մասին հայտարարել է Սպիտակ տան մամուլի քարտուղարի տեղակալ Օլիվիա Ուելսը՝ The New York Times-ին տված ձևակերպումներով։
Ինչ է ասում Վաշինգտոնը
Ըստ հաղորդագրության՝ ամերիկյան իշխանությունները նշում են, որ բանակցություններ չեն վարում «լրատվամիջոցների միջոցով» և նախապես սահմանել են իրենց կարմիր գծերը։ Տեղեկատվությունը շեշտադրում է նաև, որ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, հնարավոր համաձայնության դեպքում, կգնա միայն այն տարբերակով, որը «շահավետ կլինի ամերիկացիների և ողջ աշխարհի համար»։
Միևնույն ժամանակ, ներկայացվող մոտեցումը կապված է նաև Իրանի բանակցային կազմի լիազորությունների գնահատման հետ։ Վաշինգտոնը, ըստ հրապարակման տրամադրած տրամաբանության, եկել է այն եզրակացության, որ իրանցի բանակցողները միջուկային ծրագրի հարցում զիջումների պատրաստակամություն չեն կարող ապահովել՝ թե՛ գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեիի, թե՛ ԻՀՊԿ ղեկավարության կողմից լիազորման մակարդակի պատճառով։
«Կարմիր գծերի» քաղաքականությունը և սպասվող փոփոխության սահմանները
Թերթի նյութում՝ Սպիտակ տան ձևակերպման շրջանակում, հստակ շեշտվում է մեկ այլ հանգամանք.. առանց ռազմական գործողությունների շարունակման քիչ հիմքեր կան ենթադրելու, որ Թեհրանի բանակցային դիրքորոշումը կարող է փոխվել։ Սա քաղաքական ազդանշան է ավելի լայն իմաստով՝ Վաշինգտոնը փաստացիորեն ասում է, որ միայն զրույցների վերսկսումն ինքնին երաշխիք չէ, եթե փոխվող պայմանները չեն մտնում բանակցային սեղան։
Սակայն նույնիսկ ռմբակոծությունների շարունակումը, ըստ նույն հրապարակման տրամադրած գնահատականի, չի երաշխավորում, որ իրանական կողմի որոշումների կայացման գործընթացը կփոխվի։ Այս հակասական թվացող, բայց դիվանագիտական տրամաբանությամբ տրամաբանական մոտեցումն ունի պարզ ենթատեքստ՝ կա՛մ քաղաքական լծակները պետք է հասցվեն «որոշումների վրա ազդող» մակարդակ, կա՛մ պետք է վերանայել բանակցային գործարքի կառուցվածքը՝ որպեսզի կողմերը տեսնեն արդյունք, ոչ թե պարզապես երկարաձգվող դիմակայություն։
Ինչու է սա կարևոր տարածաշրջանի համար
Տարածաշրջանում նման հայտարարությունները հաճախ ազդում են ոչ միայն բանակցային սեղանի, այլ նաև տնտեսական սպասումների, անվտանգության հաշվարկների և միջազգային կազմակերպությունների աշխատանքային տրամադրությունների վրա։ Երբ Վաշինգտոնը նախապես ասում է, թե ինչ չի ընդունելու, դա նշանակում է՝ հետագա քայլերը կամ պիտի լինեն ավելի «կառուցվածքային» ու չափելի, կամ էլ պետք է հաշվի առնել, որ բանակցությունների հույսերը կարող են մնալ սահմանափակ։
Մարդկային մակարդակում նման լարվածությունը սովորաբար առաջինը դրսևորվում է անորոշության մեջ՝ բիզնեսի պլանավորման, էներգակիրների շուկաների, օդային ու ծովային փոխադրումների անվտանգության գնահատումների միջոցով։ Բացի այդ, եթե կողմերից մեկը համոզված է, որ մյուսի դիրքորոշումը չի կարող փոխվել ներքին լիազորման պատճառով, ապա բանակցությունների ինտենսիվությունը դառնում է ոչ թե «արդյունք գտնելու», այլ «կողմերի փաստացի դիրքերը չափելու» գործընթաց։
Հետագա սցենարներ՝ ինչն է սպասվում
Նյութում նշվում է նաև, որ ԱՄՆ-ի իշխանությունները դժվար թե ընդունեն բանակցությունները վերսկսելու Իրանի առաջարկը, քանի որ այդ պլանում բացակայում են միջուկային ծրագրի հարցի կարգավորման դրույթները։ Սա, ըստ էության, դնում է մի պարզ չափանիշ՝ եթե համաձայնության հիմքում չկա միջուկային բաղադրիչի հստակ լուծում, ապա բանակցությունները կարող են մնալ արդյունք չունեցող քննարկումների դաշտում։
Անգամ այս մոտեցման պայմաններում հարցը մնում է՝ ինչ ձևաչափով կարող է հնարավոր դառնալ «շահավետ գործարքը»։ Որոշումները, որոնք խոսում են լիազորությունների և «կարմիր գծերի» մասին, սովորաբար ենթադրում են, որ հաջորդ փուլը լինելու է ավելի կոշտ պայմանների շուրջ՝ ժամանակացույց, վերահսկելի դրույթներ և վստահության մեխանիզմներ ապահովելու պահանջով։
Եթե նման չափանիշները չկիրառվեն գործնական մակարդակում, ապա տարածաշրջանային լարվածության երկարաձգման ռիսկը կմնա։ Իսկ եթե կիրառվեն, ապա գոնե տեսականորեն կարող է ձևավորվել ճանապարհ՝ դեպի բանակցությունների այն տարբերակը, որը Վաշինգտոնը ներկայացնում է որպես «շահավետ»։