Οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ δεν πήγαν στο Πακιστάν για τις συνομιλίες με το Ιράν: τι αλλάζει
Η ακύρωση του ταξιδιού Γουίτκοφ-Κούσνερ ανατρέπει το «άμεσο» διπλωματικό άνοιγμα. Την ίδια ώρα, στο Χορμούζ και στον Λίβανο κλιμακώνεται η πίεση.
Ο προγραμματισμένος κύκλος διπλωματικών επαφών των ΗΠΑ με το Ιράν στο Ισλαμαμπάντ έμεινε στον αέρα, καθώς οι απεσταλμένοι δεν έφτασαν ποτέ στο Πακιστάν. Η κίνηση αυτή δεν προκάλεσε απλώς καθυστέρηση, αλλά έστειλε μήνυμα για το πόσο δύσκολη παραμένει η επιστροφή στη διαπραγμάτευση.
Το ταξίδι του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του γαμπρού και συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, με αιχμή την απόφαση να μη «υποχρεωθούν» να περάσουν 15-16 ώρες σε αεροσκάφος για συνομιλίες που, όπως λέει ο Αμερικανός πρόεδρος, θα μπορούσαν να γίνουν τηλεφωνικά.. Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι, μέσα σε λιγότερα από δέκα λεπτά από την ακύρωση, οι Ιρανοί υπέβαλαν νέο κείμενο προς διαπραγμάτευση, “πολύ καλύτερο”.. Το σήμα που πέρασε, πάντως, ήταν ότι η διπλωματική πρωτοβουλία δεν κινείται απαραίτητα με σταθερό ρυθμό.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια χρονική περίοδο όπου ο κύκλος επαφών είχε ήδη ανοίξει πρόσφατα στο Ισλαμαμπάντ.. Πριν από δύο εβδομάδες, Πακιστανικοί παράγοντες και τα δύο μέρη είχαν εκφράσει ελπίδες για επανεκκίνηση των συνομιλιών, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, είχε φθάσει στην πακιστανική πρωτεύουσα και ολοκλήρωσε εκεί τις επαφές του.. Χθες, όπως μεταφέρθηκε, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας θα επέστρεφε ξανά στο Ισλαμαμπάντ, όμως το αμερικανικό σκέλος κατέληξε σε άμεση ανατροπή.
Ο Τραμπ απέφυγε να συνδέσει την ακύρωση με άμεση επάνοδο στη «λογική του πολέμου».. Σε ερώτηση αν σημαίνει ότι θα ξαναρχίσει ο πόλεμος, απάντησε αρνητικά, λέγοντας ότι δεν έχει γίνει τέτοια σκέψη.. Την ίδια στιγμή, όμως, επανέφερε τη δική του βασική ανάγνωση για τις δυνατότητες διαπραγμάτευσης από την ιρανική πλευρά: ότι, κατά την αμερικανική άποψη, δεν υπάρχει σαφής κεντρική εξουσία που να «κρατά το τιμόνι» και άρα να δεσμεύει πολιτικά μια συμφωνία.. Για μια περιοχή που ήδη ζει με τον φόβο του ατυχήματος, η συζήτηση για τον «ποιος αποφασίζει» είναι συχνά εξίσου κρίσιμη με το ίδιο το περιεχόμενο των προτάσεων.
Η ιρανική ροή επαφών συνεχίζεται, το διπλωματικό σήμα χάνει ρυθμό
Από την πλευρά του Ιράν, η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η κινητικότητα δεν σταμάτησε.. Ο Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιάν είχε στο επίκεντρο επαφές στο Ισλαμαμπάντ με κορυφαίους θεσμικούς παράγοντες, ενώ παρουσιάστηκε και η πρόθεση για διατύπωση «πλαισίου για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου».. Η πακιστανική πλευρά, με δηλώσεις του πρωθυπουργού, συνέχισε να εμφανίζεται δεσμευμένη να λειτουργήσει ως μεσολαβητής ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Για τους αναγνώστες, το πιο πρακτικό ερώτημα είναι τι σημαίνει μια τέτοια ακύρωση για την καθημερινότητα της περιοχής.. Όσο οι συζητήσεις καθυστερούν, τόσο μεγαλώνει ο χρόνος που απομένει σε στρατιωτικές και οικονομικές πιέσεις να «γράψουν» το αποτέλεσμα.. Αυτό ισχύει ειδικά όταν παράλληλα κλιμακώνεται η ένταση σε κρίσιμες ζώνες, όπου το κόστος δεν μετριέται μόνο σε πολιτικές εξελίξεις, αλλά σε ρίσκο για μεταφορές, ενέργεια και ασφάλεια πολιτών.
Το Χορμούζ πιέζει την οικονομία, στον Λίβανο η ανακωχή δοκιμάζεται
Το μήνυμα από τη θάλασσα είναι καθαρό: ο αποκλεισμός στο στενό του Χορμούζ συνεχίζει να επηρεάζει την κίνηση πλοίων, ενώ υποστηρίζεται ότι παραμένει υπό ιρανικό και αμερικανικό πλαίσιο περιορισμών.. Οι Φρουροί της Επανάστασης, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, παρουσιάζουν τον έλεγχο του στενού ως μέρος «στρατηγικής» της Τεχεράνης στη σύγκρουση, ενώ απειλές για στρατιωτική «ανταπόδοση» επαναλαμβάνονται αν συνεχιστεί ο αποκλεισμός ιρανικών λιμένων.
Στον ίδιο παλμό εντάσσεται και η ενημέρωση για το διεθνές αεροδρόμιο της Τεχεράνης, το οποίο άνοιξε ξανά, με πρώτους προορισμούς τη Μεδίνα, τη Μούσκατ και την Κωνσταντινούπολη.. Από την άλλη, ο Ιρανός πρόεδρος απηύθυνε έκκληση για εξοικονόμηση ηλεκτρισμού, με το επιχείρημα ότι, παρότι δεν διαπιστώνονται ελλείψεις, η πολιτική και ψυχολογική πίεση από ΗΠΑ και Ισραήλ στοχεύει στη δημιουργία δυσαρέσκειας.
Στον Λίβανο, η εικόνα παραμένει ακόμα πιο σκληρή.. Η εντολή προς τον στρατό να πληγεί «δυνατά» η Χεζμπολά έρχεται σε συνέχεια παραβιάσεων της κατάπαυσης του πυρός, όπως την περιέγραψε η ισραηλινή κυβέρνηση.. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε θανάτους αμάχων από ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο νότιο Λίβανο, ενώ ο ισραηλινός στρατός μιλά για εξόντωση δυνάμεων και επανέλαβε προειδοποιήσεις προς κατοίκους να μην επιστρέψουν σε κοινότητες.
Γιατί η ακύρωση βαραίνει περισσότερο απ’ όσο φαίνεται
Μια τέτοια ακύρωση μπορεί να μοιάζει με διαδικαστικό επεισόδιο, όμως, σε ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον, λειτουργεί σαν δείκτης προτεραιοτήτων.. Αν οι συνομιλίες μπορούν να γίνουν τηλεφωνικά, τότε η «απόσταση» δεν είναι μόνο γεωγραφική—είναι πολιτική.. Το Ιράν συνεχίζει να προβάλλει το πλαίσιο για τερματισμό του πολέμου, αλλά η αμερικανική πλευρά δείχνει επιφυλακτική, είτε λόγω της αβεβαιότητας για τη λήψη αποφάσεων είτε επειδή θέλει να κρατήσει «όλα τα χαρτιά».. Για τις κοινότητες σε Λίβανο και Ιράν, αυτό μεταφράζεται σε έναν πιο αργό ρυθμό αποκλιμάκωσης, την ώρα που η στρατιωτική πραγματικότητα τρέχει.
Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο οικονομικό αποτύπωμα μένει στο παρασκήνιο αλλά δεν εξαφανίζεται.. Όταν μια κρίσιμη θαλάσσια οδός μένει με μειωμένη ροή, οι συνέπειες περνούν από τιμές και μεταφορές σε ευρύτερες αγορές.. Γι’ αυτό και η φράση «τα χαρτιά» αποκτά βάρος: όσο τα διπλωματικά κανάλια δεν κλειδώνουν μια κοινή φόρμουλα, τόσο τα κίνητρα επιστρέφουν στο πεδίο, όπου κάθε επόμενη κίνηση γίνεται πιο επικίνδυνη.
Για το άμεσο μέλλον, το πιο πιθανό σενάριο είναι μια νέα προσπάθεια επανασύνδεσης, αλλά με διαφορετικό ρυθμό και συχνά πιο «σπαστή» μορφή: λιγότερα ταξίδια, περισσότερα τηλεφωνικά στάδια, και παράλληλη προσεκτική παρακολούθηση του πεδίου, ιδιαίτερα στο Χορμούζ και στον Λίβανο.. Κάθε καθυστέρηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έχει κόστος—και όχι μόνο διπλωματικό.