De koffie op kantoor smaakte vanochtend bitter, precies zoals het nieuws over de WIA-wachtlijsten. Het UWV staat voor een haast onmogelijke opgave. Als er nu niets verandert, kijken we volgend jaar tegen een wachtlijst van 100.000 mensen aan. En tegen 2030? Dan schiet dat getal door naar 200.000. Het zijn niet zomaar cijfers, het zijn mensenlevens die vastzitten in een bureaucratische mallemolen. Ter vergelijking: vorig jaar waren het er nog zo’n 26.700. Een schril contrast, toch?
Maarten Camps, de baas van het UWV, windt er geen doekjes om. Hij baalt er enorm van. Het plan? De focus verleggen naar re-integratie en omscholing, nog voordat de formele beoordeling door een verzekeringsarts plaatsvindt. Het idee is dat mensen die al aan de slag zijn, misschien helemaal geen uitgebreide beoordeling meer nodig hebben. Dat zou lucht geven, al klinkt het in de praktijk misschien makkelijker dan het is. Want ondertussen stapelen de aanvragen van onder meer longcovidpatiënten en mensen met psychische klachten zich alleen maar verder op.
Het tekort aan verzekeringsartsen helpt natuurlijk ook niet echt mee. Veel artsen zijn met pensioen, en de zzp’ers die wegvielen door de gewijzigde flexwet? Slechts een derde stapte over naar een vast contract bij het UWV. Camps kijkt daarom hoopvol naar Den Haag: laat verpleegkundigen die beoordelingen doen, zegt hij. Hij heeft er wel vertrouwen in, al is dat een behoorlijke verschuiving van taken.
Ondertussen liggen er ook andere, veel hardere maatregelen op tafel. Het kabinet broedt op het afschaffen van de IVA-uitkering en het verlagen van het percentage loondoorbetaling van 75 naar 70 procent. Ook herbeoordelingen moeten in de prullenbak. “Het is heel erg pijnlijk om deze groep in de kou te laten staan,” geeft Camps toe. En ergens heeft hij gelijk, maar de realiteit dwingt hen tot het kiezen tussen kwaden. Minister Hans Vijlbrief noemde de situatie onlangs al “alarmerend” in de Kamer. En dan hebben we het nog niet eens over die enorme puinhoop met de berekeningen van uitkeringen gehad—een verhaal op zich waar tienduizenden mensen de dupe van werden.
Dat was vorig jaar september, een pijnlijke bladzijde die ze nu proberen om te slaan. Er is een speciaal team bezig met die correcties, en volgens de laatste berichten moet dat rond 2027 eindelijk afgerond zijn. Maar goed, of dat de gemoederen in het land echt gaat sussen? Dat valt nog te bezien, want het verzet tegen de stelselhervormingen groeit gestaag.
Het is een lastig pakket. Of misschien is ‘lastig’ nog een understatement voor de chaos die er nu heerst. We zullen zien waar dit schip strandt.