Tháng Tư về, bài học về hòa bình không cần phải là những điều quá lớn lao. Đối với con trẻ, đó là sự tử tế, biết nhường nhịn và trân trọng giá trị của sự bình yên trong cuộc sống hằng ngày.
Tôi hỏi con trai, sau này con muốn làm gì.. Cậu con trai 8 tuổi, không cần nghĩ lâu, trả lời ngay: ‘Con muốn làm chú bộ đội’.. Câu trả lời đến nhanh như một phản xạ, có lẽ bởi từ nhỏ, con đã nghe nội kể về những người lính – những con người đã đi qua chiến tranh bằng lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng.
Tôi nhìn con, vừa thấy thương, vừa thấy trách nhiệm, bởi để nói với một đứa trẻ về chiến tranh và cả hòa bình không phải là chuyện dễ.. Tháng Tư, người lớn nhắc nhiều đến ngày đất nước thống nhất.. Những câu chuyện lịch sử, những thước phim cũ, những ký ức được kể lại.. Nhưng với một đứa trẻ 8 tuổi, “chiến tranh” là khái niệm rất xa.. Con không biết thế nào
là bom rơi, không hiểu cảm giác chia ly, càng không hình dung được cái giá của độc lập.. Có lẽ, đó chính là điều may mắn nhất.
Tôi không muốn kể với con về chiến tranh bằng những hình ảnh đau thương mình gom nhặt suốt hơn 40 năm.. Tôi chọn cách khác.. Tôi nói với con rằng, ngày xưa, đất nước mình có lúc không được yên.. Khi ấy, có những người đã phải rời gia đình, đi rất xa, để giữ cho đất nước này được bình yên như hôm nay.. Họ không phải là những người thích đánh nhau,
mà là những người muốn bảo vệ.. Nghe kể chuyện xưa, cậu con thường im lặng, chăm chú nghe, thi thoảng lại hỏi: “Vậy bây giờ mình còn phải đánh nhau không ba?”.. Tôi lắc đầu.. “Không.. Bây giờ là lúc mình giữ gìn hòa bình”.
Khi hòa bình bắt đầu từ sự tử tế
Con lại hỏi: “Giữ bằng cách nào?”.. Tôi chợt nhận ra, câu hỏi của con cũng chính là câu hỏi của người lớn, chỉ là chúng ta ít khi nói ra.. Giữ hòa bình không chỉ là việc của những người lính.. Giữ hòa bình còn là cách mỗi người sống với nhau mỗi ngày.. Tôi nói với con rằng nếu con muốn làm chú bộ đội thì trước hết con phải học cách không
làm tổn thương người khác: không đánh bạn, không nói lời ác ý, không giành giật…. Một người biết kiềm chế cơn giận của mình, biết nhường nhịn, biết lắng nghe – đó cũng là một người đang góp phần giữ hòa bình.
Giáo dục lòng yêu nước thực chất không nằm ở những khẩu hiệu sáo rỗng.. Theo góc nhìn từ Misryoum, yêu nước trong thời bình là sợi dây liên kết giữa thế hệ cũ và mới thông qua những hành động thực tế.. Khi một đứa trẻ học được cách tôn trọng người khác, đó chính là hạt mầm đầu tiên của một xã hội nhân văn.. Sự tử tế không chỉ giúp giảm bớt
những xung đột vụn vặt thường nhật mà còn tạo nên một tấm lá chắn vững chãi trước những mâu thuẫn lớn hơn trong tương lai.. Đó là cách chúng ta chuyển hóa hào khí dân tộc thành văn hóa ứng xử.
Ký ức của cha ông và trách nhiệm thế hệ
Tôi kể thêm cho con nghe về ông cố.. Rằng ngày xưa ông cũng từng là người lính.. Ông không kể nhiều về những trận đánh, mà chỉ hay nhắc đến đồng đội, đến những ngày hành quân, đến cái đói, cái rét và cả niềm vui rất nhỏ khi được nhận một lá thư từ quê nhà.. Ông cũng không nói nhiều về chiến thắng, mà nói nhiều về nỗi nhớ.. Có lẽ, người đã đi qua chiến tranh thường không muốn kể lại sự khốc liệt.. Họ chỉ mong những điều đó không lặp lại.
Tháng Tư không chỉ là thời điểm để nhìn lại quá khứ, mà còn là dịp để mỗi gia đình định hình lại giá trị của lòng yêu nước trong bối cảnh hiện đại.. Giữa nhịp sống hối hả, việc chậm lại để chia sẻ với con trẻ về sự hy sinh của cha ông giúp kết nối các thế hệ.. Theo ghi nhận của Misryoum, những cuộc trò chuyện gia đình như thế này
có tác động sâu sắc hơn bất kỳ bài học lý thuyết nào, giúp hình thành nên một thế hệ biết trân trọng giá trị của sự bình yên và có trách nhiệm với cộng đồng.
Buổi tối ít ỏi của chuyến về quê trước lễ, trước khi đi ngủ, con lại hỏi tôi: “Sau này con có được làm chú bộ đội không ba?”.. Tôi nói: “Được chứ.. Nhưng dù con làm gì, con cũng có thể là người giữ hòa bình”.. Con cười, có lẽ cậu chưa hiểu hết.. Nhưng tôi tin, những điều này sẽ lớn dần trong con theo cách rất tự nhiên như tôi từng nghe
ngoại kể chuyện hòa bình, thống nhất thuở ấu thơ.. Tháng Tư, với con, nên là một lời nhắc nhở, rằng hòa bình cần được giữ gìn mỗi ngày.. Và nếu một ngày nào đó, con vẫn muốn trở thành một người lính, tôi sẽ nói thêm với con một điều là, người lính dũng cảm không chỉ là người biết cầm súng mà còn là người biết giữ cho lòng mình không có chiến
tranh.