Në orën 17:00 nis seanca e jashtëzakonshme për zgjedhjen e presidentit të ri. Partitë ende s’kanë marrëveshje për 80 votat, ndërsa afati kushtetues po afrohet.
Sot është caktuar seanca e jashtëzakonshme për zgjedhjen e presidentit të ri të Kosovës.
Në orën 17:00, Kuvendi pritet të zhvillojë procedurat për “diskutim lidhur me zgjedhjen e presidentit të Republikës së Kosovës”, sipas njoftimit të vetë institucionit.. Seanca vjen vetëm një ditë para skadimit të afatit kushtetues për zgjedhjen e kreut të ri të shtetit, një afat që e shtyn politikën të lëvizë më shpejt sesa zakonisht kur bëhet fjalë për marrëveshje për figura që kërkojnë konsensus.
Deputetët e legjislaturës së dhjetë kanë afat deri më 28 prill për të zgjedhur presidentin.. Nëse votimi nuk mbyllet brenda kohës, vendi shkon automatikisht në zgjedhje të reja, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh.. Përtej skenarëve juridikë, ky mekanizëm e bën çështjen e presidentit më shumë se një procedurë parlamentare: është një test se sa shpejt partitë mund të gjejnë kompromis në një moment ku koha nuk i lejon.
Paralajmërimi për seancën, sipas rrjedhës së deritanishme, vjen në kohën kur partitë nuk kanë njoftuar marrëveshje konkrete për presidentin.. Për zgjedhjen kërkohen 80 vota, ndërkohë që Kuvendi numëron 120 ulëse.. Kjo formulë i detyron deputetët të kërkojnë aleanca ose bashkëpunim përtej vijave partiake, sepse asnjë grup politik – përfshirë edhe atë në pushtet – nuk ka vetë kapacitetin numerik të mjaftueshëm për ta çuar procesin pa lëshime.
Gjatë fundjavës, Lëvizja Vetëvendosje u kishte kërkuar dy partive opozitare, Partisë Demokratike të Kosovës dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës, të paraqesin nga tre propozime për president.. Në kërkesë përmendej ideja e figurës unifikuese dhe jopartiake, një qasje që zakonisht synon të ulë tensionet dhe të shndërrojë emrat në “kompromis institucional”.. Megjithatë, reagimet treguan se marrëveshja është e vështirë pikërisht në momentin kur duhet të mblidhet numri i votave.
PDK-ja e refuzoi ofertën.. Kryetari i saj, Bedri Hamza, e cilësoi propozimin si “joserioz”, duke argumentuar se secila palë është subjekt politik më vete dhe se propozimet nuk mund të trajtohen si ofertë e njëanshme.. Sipas qëndrimit të shprehur publikisht, mesazhi kryesor ishte mospranimi i një kornize ku LVV të dalë me rol të vendosjes së ritmit, ndërsa opozita të ketë hapësirë të kufizuar.
Ndërkaq, LDK-ja tha se mund të propozojë Vjosa Osmanin, por vetëm nëse LVV-ja ofron 66 vota për të.. Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, e lidhi idenë e marrëveshjes me garanci konkrete votash, duke e paraqitur procesin si çështje përgjegjësie përtej emrave.. Në praktikë, kjo nënkupton se për LDK-në çelësi nuk është vetëm përzgjedhja e figurës, por edhe balanca e mbështetjes brenda sallës – një kusht që e vështirëson çdo “zgjidhje të shpejtë” pa të paktën një dakordësi paraprake.
LVV-ja, sipas historikut të deritanishëm të garës, që më 5 mars ka kandiduar ministrin e Jashtëm, Glauk Konjufca, dhe deputeten Fatmire Mulhaxha-Kollçaku, ndërsa ka lënë të kuptohet se këta dy emra do t’i tërhiqte nëse opozita sjell tre emrat e kërkuar.. Ky është momenti ku politika hyn në një logjikë shkëmbimi: kush i tërheq emrat, kush i sjell propozimet dhe çfarë garancish jepen për votim.. Por, sipas asaj që është komunikuar më herët, bisedimet mes Kurtit dhe liderëve të opozitës nuk kanë kaluar në një marrëveshje të qëndrueshme.
Në të njëjtën kohë, zgjedhja e presidentit ka specifika që e bëjnë procesin më kompleks sesa “një votë e zakonshme”.. Presidenti zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para, ose me 61 vota në rundin e tretë, por gjithsesi kërkohet prani e 80 deputetëve në sallë që seanca të mund të zhvillohet.. Kjo do të thotë se edhe nëse dikush eventualisht ka shumicën për një rund, mungesa e kuorumit mund ta bllokojë të gjithë procedurën.. Prandaj, marrëveshja mes partive nuk është vetëm çështje “pëlqimi” për një emër, por edhe menaxhim i numrave në sallë.
Përpjekjet e mëparshme për presidentin e ri kanë dështuar pikërisht sepse asnjëra palë nuk është dukur e gatshme të bëjë lëshime, ndërsa ofertat mes liderëve kanë ndryshuar disa herë.. Kurti i kishte bërë opozitës propozime për poste në institucione të tjera, përfshirë postin e zëvendëskryeministrit dhe ministri, si dhe një ofertë që lidhej me kryeparlamentarin.. LDK e ka refuzuar këtë kornizë dhe ka akuzuar Kurtin se synon kontrollin e të tri institucioneve kryesore në vend.. PDK-ja, në anën tjetër, e ka mbyllur diskutimin për të ardhur te presidenti si çështje e “kontributit” të saj të mospranuar në ofertat e kryeministrit.
Në këtë pikë, seanca e sotme bëhet një lloj barometri për temperamentin e marrëveshjeve politike në Kosovë.. Nëse nuk arrihet numri i nevojshëm dhe kuorumi, skenari i afatit kushtetues i kthen vendit një tjetër proces të vështirë, atë të zgjedhjeve të reja brenda 45 ditësh.. Për qytetarët, këto vonesa nuk janë vetëm debat parlamentar: ato reflektohen në pasiguri institucionale dhe në energji politike që shpenzohet për pozita, jo për prioritetet e përditshme.. Ndërsa politika përpiqet të gjejë emrin e presidentit që të pranohet si “unifikues”, koha e kufizuar e bën edhe më të dukshme pyetjen: a ka vullnet real për kompromis, apo konflikti do të shtyjë vendin drejt skenarëve më të kushtueshëm për të gjithë.