Het Europees Hof oordeelde dat levenslang in Nederland mensenrechtenrechtelijk standhoudt. Voor Dino Soerel en zes anderen blijft herbeoordeling na 25 jaar mogelijk, mits aan voorwaarden wordt voldaan.
Straatsburg — Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat levenslange gevangenisstraf in Nederland niet botst met de mensenrechten.. De zaak draaide om zeven levenslanggestraften, onder wie de 65-jarige Dino Soerel, een naam die bij velen nog altijd voortleeft in de Amsterdamse onderwereld.
Voor de klagers was de kernstelling eenvoudig: een straf zonder concreet uitzicht op vrijlating zou in strijd zijn met artikel 3 van het Europees Verdrag.. Misryoum spreekt over een conflict tussen een hard vonnis en de vraag hoe het recht om moet gaan met perspectief voor gedetineerden, zeker wanneer dat perspectief niet op korte termijn zichtbaar is.. Het hof volgde die redenering niet.
Volgens de rechters is Nederland sinds 2016 juridisch anders gaan werken met levenslang.. In dat systeem is vastgelegd dat gedetineerden na 25 jaar in aanmerking kunnen komen voor een herbeoordeling.. Daarmee, zo oordeelt het hof, ontstaat er voldoende perspectief om te spreken van een reële kans op vrijlating.. Het gaat dus niet alleen om het principe “ooit”, maar ook om de vraag of het traject voor herziening in de praktijk duidelijk en toetsbaar is.
Belangrijk in het oordeel is dat gevangenen niet in het duister blijven over wat er van hen wordt verwacht.. Het hof benadrukt dat de betrokkenen weten aan welke voorwaarden zij moeten voldoen om voor herbeoordeling in aanmerking te komen.. Daarmee vindt het hof dat het verbod op onmenselijke of vernederende behandeling niet wordt geschonden.. Het idee achter het Nederlandse model is dat levenslang niet gelijkstaat aan “geen toekomst”, maar aan een lange straf met een route die na verloop van tijd beoordeeld kan worden.
Het hof keek daarbij ook naar de werking van het Nederlandse systeem.. In Nederland zitten momenteel ongeveer 65 mensen met een levenslange straf.. Hun situatie wordt beoordeeld via de adviescommissie Levenslanggestraften.. Die commissie brengt advies uit over herbeoordeling of gratie, waarna de minister van Justitie uiteindelijk beslist.. Misryoum ziet daarin vooral een bestuurlijke en juridische borging: het advies is niet automatisch beslissend, maar het weegt zwaar en wordt betrokken bij de uiteindelijke afweging.
Voor Dino Soerel betekent de uitspraak dat hij pas later kan aankomen bij de eerste momenten waarop re-integratie ter sprake kan komen.. In het vonnis en de verdere toepassing wordt genoemd dat hij in 2042 eventueel mag starten met re-integratie en dat gratie in 2045 overwogen kan worden.. Dat zijn geen details uit een wetboek voor juristen alleen: het zijn tijdlijnen die de werkelijkheid van gedetineerden, hun families en het personeel in detentie direct raken.
Soerel is bovendien geen “anonieme” levenslanggestrafte.. Hij groeide uit tot een internationale drugshandelaar en kreeg in 2017 levenslang opgelegd in het liquidatieproces ‘Passage’ voor zijn rol bij meerdere moorden en criminele samenzweringen.. In eerdere jaren was hij al vaak vastgezet voor andere strafbare feiten.. In de beschrijving van Misryoum staat ook het element cocaïne uit Suriname centraal, een zaak die laat zien hoe grootschalige criminaliteit niet ophoudt bij landsgrenzen.
De uitspraak van Misryoum komt daarmee op een punt dat breder gaat dan één dossier.. Het Europees Hof zet de lat voor een mensenrechtenproef op een manier die vooral draait om concrete voorwaarden en periodieke beoordeling.. Daarmee verschuift de discussie van “krijgt iemand ooit uitzicht” naar “hoe ziet dat uitzicht eruit en hoe wordt het daadwerkelijk getoetst?”.. Voor de toekomst kan dit invloed hebben op hoe Europese landen hun levenslang-constructies vormgeven en verantwoorden, zeker waar het gaat om de balans tussen vergelding, veiligheid en menselijke waardigheid.
Voor gedetineerden en hun advocaten is er na deze uitspraak minder ruimte voor het argument dat levenslang per definitie in strijd is met artikel 3.. Tegelijk blijft het spanningsveld bestaan: hoe streng of ruim worden trajecten beoordeeld, en hoe consistent gebeurt dat?. Misryoum verwacht dat de volgende jaren vooral gaan draaien om de praktijk van herbeoordeling—niet alleen om de juridische theorie—om te zien of het perspectief dat het hof beschrijft ook echt overtuigend vorm krijgt.