Iako propisi za detektivsku djelatnost postoje i licence su trajne, put do obuke i ispita i dalje je blokiran.
Odlazak u profesiju detektiva u praksi je postao ćorsokak: propisi postoje, ali nema jasnog puta do obuke, ispita i licence.
U izmjenama Zakona o detektivskoj djelatnosti, koje su stupile na snagu početkom godine, licence za rad postale su trajne.. Ipak, oblast nije zaživjela jer se sistem zaokružuje tek na kraju, dok početak i dalje ne postoji.. Ključni problem je odsustvo javno važećeg programa, zbog čega kandidati ne mogu proći put koji zakon pretpostavlja.
Ovaj jaz između papira i realnosti nije samo birokratsko pitanje, već direktno utiče na to da interesovanje ostane bez odgovora i bez mogućnosti da se pretvori u kvalifikaciju.
Prema navodima iz bezbjednosnog sektora, zakon zapravo opisuje završnu fazu, ali ne daje mehanizam kako se do nje dolazi.. Sagovornik koji želi da se bavi ovom djelatnošću ističe da je obaveza obuke postavljena tako da se ne može ispuniti, jer obuku treba da organizuje licencirani organizator, dok program i licenciranje ustanove nisu razriješeni.
U takvom modelu, kako se navodi, jedan uslov poništava drugi. Postoji obaveza obuke, ali ne postoji javno važeći program na osnovu kojeg bi ustanova mogla biti licencirana. Zbog toga se, tvrdi sagovornik, ne može doći ni do faze polaganja stručnog ispita, pa ni do licence.
Činjenica da se put do profesije ne može započeti obesmišljava svaku priču o procedurama i troškovima, jer kandidat ne dobija odgovor na osnovno pitanje: kako uopšte postati detektiv.
Iz Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) poručuju da je normativni okvir uspostavljen još ranije i da primjena zavisi od organizovanja obuke i broja zainteresovanih kandidata.. U odgovoru se navodi da su podzakonski akti usvojeni 2021.. godine, kao i da je tokom 2021.. godine, u saradnji sa Policijskom akademijom u Danilovgradu, organizovana obuka i zatim polaganje stručnog ispita pred komisijom MUP-a.
Međutim, nakon tog perioda nije nastavljena praksa u istom obimu, a u međuvremenu nisu zabilježeni signali koji bi ukazivali na rast interesovanja.. U tom kontekstu, iz MUP-a naglašavaju da se aktivnosti svode na praćenje stanja i razmatranje mogućih unapređenja, dok se dalje mjere definišu prema procjeni potreba.
Ipak, taj pristup se u praksi sudara s onim što smatra ključnim: bez javno važećeg programa nema mogućnosti da se ustanova licencira za obuku, pa se onda ne stvara ni kontinuitet.
Policijska akademija u Danilovgradu potvrđuje da je upravo to prepreka.. Navode da, iako Akademija ima status ustanove za obrazovanje odraslih, to nije dovoljno za sprovođenje formalne obuke po javno važećem programu.. Ističu da program za detektivsku djelatnost nije izrađen kao javno važeći, pa samim tim ne postoji ni realna osnova da se organizuje obuka koja bi vodila ka licenciranju.
I na kraju, ostaje utisak da se sistem vrti oko istog pitanja, bez početne tačke. Za građane i kandidate to znači da profesija koja je zakonski predviđena ne postaje dostupna, dok za institucije ostaje prostor za „praćenje“ umjesto jasnog rješenja.