Het begon eigenlijk allemaal in oktober, toen de eerste baggerschepen werden opgemerkt rond Antelope Reef. Een rif dat, voor wie niet bekend is met de regio, ergens tussen China en Vietnam ligt. Tot voor kort zag je er bij hoogtij vrijwel niets van; het rif verdween simpelweg onder het wateroppervlak. Maar sinds enkele maanden is er een enorme operatie aan de gang waarbij China massaal land opspuit. Het is bijna onwerkelijk hoe ze dat doen—schepen die zonder enige vorm van registratie varen, hun koers en snelheid angstvallig verborgen houdend voor de rest van de wereld.
Het bleef lang onder de radar, totdat de werken in februari een enorme sprong voorwaarts maakten. De satellietbeelden logen er niet om. Veiligheidsdiensten werden wakker, en inmiddels sijpelt het nieuws ook door naar de rest van de wereld. De officiële reactie uit China? Natuurlijk beweren ze dat het enkel gaat om het verbeteren van de leefomstandigheden en het stimuleren van de lokale economie. Maar laten we eerlijk zijn: cijfers wijzen uit dat er op die eilanden amper 2.000 burgers wonen, nog los van de militairen. Dat is dus, eh, nogal een dun verhaal voor zo’n megalomaan project.
Ik moest denken aan de geur van zout en diesel die daar moet hangen bij de baggerwerken—een constante, indringende herinnering aan de veranderende machtsverhoudingen. Het lijkt er sterk op dat Antelope Reef een militaire bestemming krijgt, net zoals we zagen bij Mischief Reef tussen 2013 en 2015. De omtrek van de nieuwe lagune laat een strook zien die verdacht veel weg heeft van een landingsbaan van 2.700 meter. Waarom nu, na bijna tien jaar stilte in de regio, weer zo’n grote operatie? Misschien om Vietnam een duidelijk signaal te geven of de positie in de ‘eerste eilandketen’ te versterken. Of misschien is het gewoon een reactie op de eigen landaanwinningen van Vietnam.
Het is bijna een soort wedloop. De spanningen zijn er, maar opmerkelijk genoeg houden de landen het onder de oppervlakte relatief rustig. De ministers van Defensie van beide landen voeren zelfs gezamenlijk patrouilles uit, terwijl er aan de andere kant harde woorden vallen over legale claims. Een tikkeltje tegenstrijdig, of misschien is dat gewoon hoe geopolitiek anno nu werkt.
Ondertussen kijken de Verenigde Staten de kat uit de boom. Waar vorige regeringen vaak fel reageerden op dit soort projecten, blijft het nu stil. Misschien omdat de focus verschuift naar andere gebieden, of omdat de Paracel-eilanden simpelweg buiten de huidige prioriteitenlijst vallen.
Het milieu, tja, dat delft het onderspit. Al in 2016 werd door internationale instanties gewaarschuwd dat de schade aan de koraalriffen onherstelbaar is. Maar in de wereld van geopolitieke machtsblokken lijkt dat vooralsnog van ondergeschikt belang te zijn.