Naftaïli Bennett en Yair Lapid vormen samen BeYachad om Netanyahu te verdringen. Hun toon over Iran, Gaza en Libanon oogt hard, maar mogelijk blijft het veiligheidsbeleid grotendeels hetzelfde.
Twee rivalen van Benjamin Netanyahu gaan politiek samen. Hun nieuwe partij, BeYachad, moet vooral Netanyahu’s coalitie wegduwen, maar roept meteen de vraag op wat dat betekent voor het Israëlische veiligheidsbeleid.
Netanyahu leidt een van de meest rechtse regeringen uit de Israëlische geschiedenis en staat daardoor bij een deel van het electoraat al langer onder druk.. Bennett en Lapid – de rechtse Naftali Bennett en de centrumlinkse Yair Lapid – zeggen nu de handen ineen te slaan voor de komende verkiezingen.. Hun gezamenlijke project richt zich volgens de aankondiging sterk op binnenlandse kwesties, zoals de militaire dienstplicht voor ultraorthodoxe joden.. Tegelijkertijd kijken veel kiezers verder dan binnenlandspolitiek: wat gaat er gebeuren met Iran, Gaza en Libanon?
In het buitenlands en veiligheidsdossier verwachten analisten geen grote breuk met Netanyahu.. Bennett en Lapid hebben zich in het verleden namelijk opvallend vaak in dezelfde richting uitgelaten als de premier.. Zo steunden zij Netanyahu’s beslissing om met de VS Iran aan te vallen, in een context waarin in Israël brede publieke steun bestond voor de oorlog.. Lapid noemde die fase in een interview zelfs een “rechtvaardige oorlog tegen het kwaad”, en sindsdien becritiseerden beide politici Netanyahu tegelijk omdat ze vinden dat de belangrijkste doelen niet zijn bereikt.
Wat wél opvalt, is dat niemand van beiden opriep om de gevechten opnieuw te beginnen nadat Israëlische en Amerikaanse aanvallen stopten en het raketvuur vanuit Iran werd beëindigd door het staakt-het-vuren op 8 april.. Die terughoudendheid schuurt met hun “havikachtige” en harde houding ten opzichte van Iran, zoals een bron die dicht bij de nieuwe partij staat het beschrijft.. Dezelfde bron benadrukt tegelijk een pragmatische lijn: diplomatieke afspraken zijn nodig, en er komt altijd een fase “na militair geweld” waarin strategische doelen gerealiseerd moeten worden.
Iran: hard geluid, maar geen automatische escalatie
De balans die Bennett en Lapid lijken te zoeken, is belangrijk voor kiezers die moe zijn van eindeloze cycli van geweld.. Hun kritiek op Netanyahu gaat niet per se over een andere einddoelstelling, maar over de manier waarop dat einddoel bereikt is of had moeten worden.. Daardoor kan BeYachad voor sommige kiezers eerder aanvoelen als een correctie dan als een ommekeer in de strategie.
# Libanon en het staakt-het-vuren: “aftellen naar de volgende ronde”
Op Libanon is de toon eveneens streng.. Bennett en Lapid steunen de Israëlische militaire operaties in het land en uiten kritiek op het staakt-het-vuren dat op 17 april inging.. Dat akkoord kon het geweld tussen het Israëlische leger en door Iran gesteunde Hezbollah-milities niet stoppen.. Lapid zei kort voor een Israëlische inval in Zuid-Libanon dat Israël alle noodzakelijke stappen moest nemen om burgers te beschermen, waarna hij na de aankondiging van het staakt-het-vuren stelde dat de enige oplossing de permanente verwijdering is van de dreiging voor Noord-Israël.
Bennett ging verder in zijn veroordeling van het akkoord.. Op 17 april schreef hij op Facebook dat men “al kan aftellen naar de volgende ronde”, met de redenering dat Hezbollah Zuid-Libanon meteen weer opbouwt en zich versterkt voor een volgende confrontatie.. Daarmee klinkt niet alleen bezorgdheid over onmiddellijke veiligheid door, maar ook een diepere scepsis over tijdelijke wapenstilstanden.
Gaza: kritiek op Netanyahu’s “slechtst mogelijke resultaat”
Ook in Gaza schuurt het beeld van BeYachad met Netanyahu’s aanpak.. Hoewel er sinds oktober een staakt-het-vuren geldt, voert Israël nog steeds dodelijke aanvallen uit.. Bennett en Lapid bekritiseren Netanyahu omdat zij vinden dat Hamas niet volledig is vernietigd na de aanslag van 7 oktober 2023.. Lapid stelde eerder dat Netanyahu met zijn beleid het “slechtst mogelijke resultaat” heeft bereikt, omdat Hamas volgens hem nog steeds tienduizenden strijders heeft en de controle behield over een klein stuk grond aan de kust.
Bennett zette die kritiek scherper neer door te zeggen dat het beleid van Netanyahu – inclusief het toestaan van enige hulp aan het gebied nadat een humanitaire blokkade in 2025 drie maanden duurde – Hamas juist zou helpen om controle terug te winnen.. Netanyahu ziet de militaire aanval op Gaza, die grote delen van het gebied verwoestte en volgens berichtgeving meer dan 72.000 Palestijnen het leven kostte, juist als een succes.. De premier houdt bovendien de mogelijkheid open om de oorlog volledig te hervatten als Hamas niet ontwapent volgens een door de VS gesteund proces.
# Een gezamenlijke partij betekent nog geen andere koers
De vraag die voor veel Israëli’s straks centraal staat, is of BeYachad vooral een andere politieke verpakking is, of dat er echt een ander veiligheids- en vredesverhaal ontstaat.. In theorie kan een verandering van leiderschap de toon beïnvloeden: meer druk op resultaten, andere prioriteiten, een ander tempo.. Maar op kernpunten – Iran, Libanon en Gaza – lijken Bennett en Lapid sterk leunend op dezelfde harde lijn, al is de kritiek op Netanyahu’s uitvoering duidelijk.
Daar komt bij dat de internationale dynamiek vermoedelijk blijft doorwerken.. Staakt-het-vuren zijn in het verleden kwetsbaar geweest door onduidelijkheid over naleving en doordat de partijen vaak verschillende interpretaties hebben over wat “succes” betekent.. In zo’n omgeving kan een nieuwe regering alsnog kiezen voor maximale druk, omdat veiligheidspolitiek in de eerste plaats draait om voorspelbaarheid en afschrikking.
Palestijnse staat: weinig ruimte voor echte ommezwaai
Op het dossier van een Palestijnse staat lijkt de beleidsmarge eveneens beperkt.. Hoewel peilingen laten zien dat de meeste Israëliërs tegen een onafhankelijke Palestijnse staat zijn in de bezette Westelijke Jordaanoever, Gaza en Oost-Jeruzalem, wordt verwacht dat een regering onder Bennett en Lapid weinig fundamenteels verandert.. Netanyahu is fel tegen een Palestijnse staat en versnelde in zijn beleid de bouw van nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever, mede bedoeld om de toekomst van Palestijnse onafhankelijkheid te ondermijnen.
Lapid stond in het verleden vaker open voor de tweestatenoplossing.. In 2022 zei hij dat een tweestatenoplossing de juiste weg is, al kwam in interviews ook een waarschuwing terug: Bennett betoogde dat Palestijnse staatsvorming volgens hem zou leiden tot geweld tegen Israëliërs.. Overigens hebben Netanyahu, Bennett en Lapid zich allemaal uitgesproken tegen geweld van kolonisten tegen Palestijnen, al groeit bij critici de beschuldiging dat Netanyahu dit te veel zou gedogen.. Zijn kantoor ontkent dit.
Voor kiezers betekent dit alles waarschijnlijk een ongemakkelijke conclusie: de komst van BeYachad kan de politieke machtsverhoudingen verschuiven, maar het veiligheidsbeleid kan grotendeels in dezelfde richting blijven.. Wat wél verandert, is de mate waarin Netanyahu wordt bekritiseerd als strategie ondoeltreffend is – en daarmee de vraag of de volgende regering sneller of effectiever kan aantonen dat druk, diplomatie en militaire kracht elkaar kunnen versterken in plaats van elkaar te blokkeren.