Kandidaat-adoptieouders in Vlaanderen overwegen juridische stappen nadat hun traject interlandelijke adoptie plots werd stopgezet. “Onze kinderwens spat op de valreep uiteen”, klinkt het.
Een adoptietraject dat jarenlang loopt, stopt soms sneller dan verwacht—en voor kandidaat-adoptieouders komt die klap nu hard aan.
In Vlaanderen worden ouders die al in een procedure zitten, geconfronteerd met een beslissing om interlandelijke adoptie stop te zetten.. Sebastiaan Raymaekers (36) uit Tienen zegt dat zijn traject sinds januari 2021 liep en dat hij juist klaar was voor de volgende stap, toen het nieuws binnenkwam.. “Onze kinderwens spat op de valreep uiteen”, vat hij het gevoel samen.. Als homoseksuele man kan hij niet op een andere manier kinderen krijgen dan via adoptie, en ook draagmoederschap ziet hij niet als realistisch alternatief.. Volgens hem ontbreekt in België een duidelijk wettelijk kader voor draagmoederschap, waardoor het voor hem te risicovol is.
Raymaekers doorliep verschillende fases van de procedure: infosessies en opleidingen, geschiktheid via de familierechtbank, gesprekken met psychologen, huisbezoeken door een maatschappelijk werker en maandenlange voorbereiding.. De adoptiepauze van 2023—ingevoerd om het systeem te hervormen en herkomstlanden opnieuw te screenen—bracht hem al aan het twijfelen, maar hij vroeg toen expliciet advies aan het Vlaams Centrum voor Adoptie.. Zijn eigen traject mocht doorgaan, ook na de tijdelijke pauze.. “Ik heb het nieuws moeten vernemen per mail”, zegt hij.. “Die communicatie van het VCA voelde heel koud, heel zakelijk.. Ik ben erdoor gedegouteerd.”
Voor veel betrokkenen zit de pijn niet alleen in de uitkomst, maar ook in het gevoel dat ze jaren lang aangemoedigd werden om door te zetten.. “Na jaren van hoop, is elke optie me nu plots ontnomen”, zegt Raymaekers.. En daar komt een tweede bekommernis bij: binnenlandse adoptie biedt volgens hem geen oplossing.. Hij wijst op de wachtrij en de beperkte jaarlijkse instroom, waardoor het tijdspad in zijn ogen niet haalbaar wordt.. Zijn traject, dat hem dichter bij een concrete beslissing moest brengen, verdwijnt daardoor in één beweging in het niets.
Een gelijkaardig verhaal komt van Alessandra* (38).. Zij startte in 2021 bewust een adoptietraject, omdat ze een kindje minder kansen een beter leven wilde geven.. Na een scheiding zette ze de procedure alleen verder.. “Ik heb expliciet gevraagd of dat kon, en het mocht.” Alessandra* beschikte intussen over een geschiktheidsvonnis en stond klaar om haar dossier verder uit te werken, inclusief het doorgeven van haar landenkeuze.. Ze dacht aan Peru, mede omdat ze Spaans spreekt en een netwerk heeft in Zuid-Amerika, wat volgens haar kan helpen bij integratie.
Toch acht ze de kans groot dat haar procedure niet kan worden afgerond.. Haar reactie is opvallend: ze begrijpt dat de overheid in het verleden lessen wil trekken na problematische situaties, maar ze vindt dat de situatie vandaag niet meer te vergelijken is met de periode waarin internationale adoptie zwaar onder vuur kwam te liggen.. “Je kan niet ontkennen dat er in het verleden heel wat cases fout zijn gelopen”, zegt ze.. “Maar de situatie is vandaag niet meer wat ze was in de jaren ‘60 tot ‘80.” Juist daarom kijkt ze kritisch naar de snelheid van de ingreep en noemt ze het gebrek aan een overgangsregeling pijnlijk.
Wat Alessandra* extra motiveert, is dat ze zich gesteund voelt door het debat in Nederland.. Daar kiest de overheid volgens haar voor een geleidelijke afbouw: kandidaten die al in een traject zitten, kunnen hun procedure afronden, terwijl het systeem richting 2030 volledig stopgezet moet worden.. “Wij willen naar de Raad van State trekken, om te laten onderzoeken of deze beslissing wel wettig is”, zegt ze.. Ze benadrukt daarbij vooral de rechtspositie van mensen die al jaren stappen zetten en op een bepaald moment dachten dat er, ondanks hervormingen, nog ruimte was om door te gaan.
Ook Sander Vercruysse (37) en zijn partner Nicolas (31) wijzen op de emotionele impact van zeven jaar onzekerheid.. Zij wilden twee kindjes adopteren en investeerden al lang in voorbereiding: naast de procedure kregen ook praktische plannen vorm, zoals de renovatie van hun woning met kinderkamers.. Hun traject werd in hun ogen telkens onderbroken door nieuwe hervormingen.. Vercruysse beschrijft hoe ze startten met infosessies, daarna het volledige maatschappelijk onderzoek via de rechtbank doorliepen—met psychologische gesprekken en huisbezoeken—en vervolgens te maken kregen met de adoptiepauze in 2023.. Nieuwe trajecten konden niet meer worden opgestart, en lopende procedures werden vaak vertraagd.. “Zeven jaar lang hebben we geleefd in onzekerheid.. Plannen gemaakt, om ze telkens weer te moeten bijsturen.”
Volgens hem wordt de psychologische last van kandidaat-adoptieouders vaak onderschat.. Tegelijk erkent Vercruysse dat het algemeen belang zwaarder kan wegen als er sterke aanwijzingen zijn van misbruik of fraude.. “Het belang van het kind moet altijd primeren”, zegt hij.. Maar hij stelt dat de overheid in plaats van één harde knip ook een geleidelijker pad had kunnen kiezen—zoals een scenario dat zou toelaten om lopende dossiers af te ronden.. “Wij hadden gehoopt op een uitdoofscenario”, klinkt het.. “Niet alles ineens stopzetten.. Je kan zo’n ingrijpende beslissing niet van de ene dag op de andere nemen.”
Een andere adoptieouder, Bram (48) met zijn echtgenote Sandra (40), ziet het debat rond interlandelijke adoptie minder zwart-wit.. Zij konden onlangs wél een kindje adopteren via Peru en zijn net teruggekeerd uit het land met hun dochtertje van 2 jaar.. Bram zegt dat de procedure in Peru zorgvuldig verliep: “Wij kregen een dossier van honderden pagina’s waarin elke stap in de eerste levensjaren van ons dochtertje werd gedocumenteerd.” Hij benadrukt ook dat interlandelijke adoptie in Peru volgens hem geen geld kost aan adoptieouders, net om handel of winst te vermijden.
Die genuanceerde visie gebruikt hij om te beklemtonen dat een adoptie in de eerste plaats volgt op een situatie waarin een lokaal systeem beslist dat een kind uit een onveilige gezinssituatie gehaald moet worden.. Pas daarna worden oplossingen gezocht, waarbij internationale adoptie volgens hem de allerlaatste optie is—in lijn met de Conventie van Den Haag.. “Adoptie is daarbij pas de allerlaatste optie.. Eerst wordt gekeken naar opvang in eigen land, of naar terugkeer naar de familie”, zegt Bram.. Het is precies dit bredere kader dat volgens hem mee verloren dreigt te gaan in de publieke discussie, zeker wanneer internationale adoptie volledig wordt stopgezet.
Voorlopig blijft het vooral een botsing tussen beleid en persoonlijke trajecten.. Terwijl de overheid focust op hervorming en het voorkomen van fouten, zien kandidaat-adoptieouders hun plannen en rechten in rook opgaan—en willen ze via juridische weg laten toetsen of dat wel verantwoord is.. Dat zet de toon voor een mogelijk spanningsveld dat nog lang kan doorwerken, zeker zolang onduidelijk blijft hoe de situatie voor mensen die al in een procedure zaten, formeel wordt afgewikkeld.