वैदेशिक रोजगारीका क्रममा पोर्चुगल पुगेका धरमराज भण्डारी स्वयंसेवी अग्निनियन्त्रक बनेका छन्। चयन, तालिम र प्रक्रिया पार गरेर मोइता क्षेत्रमा सेवामा प्रवेश गरेका छन्।
पोर्चुगलको लिस्बन क्षेत्रबाट आएको एक समाचारले नेपाली समुदायबीच गर्वको तरंग ल्याएको छ—तिलोत्तमाका धरमराज भण्डारी त्यहाँ पहिलो नेपाली स्वयंसेवी अग्निनियन्त्रक बनेका छन्।
रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिका–१ निवासी ४२ वर्षीय धरमराज भण्डारी वैदेशिक रोजगारीका सिलसिलामा पोर्चुगल पुगेपछि करिब डेढ वर्षको कठोर अग्निनियन्त्रण, आपतकालीन सेवा र उद्धारसम्बन्धी कोर्स तथा तालिम पूरा गरेर स्वयंसेवी अग्निनियन्त्रक (बोम्बेइरो) बन्न सफल भएका हुन्। उनले सेतुबाल जिल्लाको मोइता नगरपालिकाअन्तर्गतको ‘बोम्बेइरोस् भोलुन्टारियोस दा मोइटा’ मा आबद्ध भई काम सुरु गरेका छन्।
डेढ वर्षको तालिमपछि मोइता क्षेत्रमा सेवा
केही साताअघि संस्थाले औपचारिक समारोहबीच भण्डारीलाई अन्य पाँच नयाँ अग्निनियन्त्रकसँगै सेवामा प्रवेश गराएको थियो। समारोहमा नयाँ भर्ती अग्निनियन्त्रकहरूले संस्थाको झण्डासामु शपथ लिएर सम्मान, कर्तव्यबोध र जिम्मेवारीका साथ समुदायको सेवामा समर्पित रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। भण्डारीका लागि यो क्षण उत्साह र गर्वसँग जोडिएको देखिन्छ।
उनले स्वयंसेवी अग्निनियन्त्रक बन्न पाउँदा ‘विदेशी भूमिमा मानवीय सेवासँग जोडिन पाउनु नेपालीका रूपमा गर्वको कुरा’ भएको बताएका छन्। पोर्चुगलले आफूलाई अवसर दिएको भन्दै समुदायमा केही योगदान गर्नुपर्छ भन्ने भावनाले सेवामा जोडिएको उनको भनाइ छ। आफूले गर्ने काममा पारिश्रमिक वा सुविधा नहुने कुरा पनि उनले स्पष्ट पारे—यो शुद्ध सामाजिक र मानवीय सेवा भएको र त्यसले अलगै सन्तुष्टि दिने उनको अनुभव छ।
यसै सन्दर्भमा पोर्चुगलको अग्नि नियन्त्रण सेवा सरकारी तथा स्वयंसेवी दुवै संरचनामा आधारित हुने बताइन्छ। यसले आगलागी नियन्त्रणसँगै आकस्मिक चिकित्सा, एम्बुलेन्स सेवा, सवारी दुर्घटना, बाढी र अन्य प्राकृतिक विपद्का बेला उद्धार र राहत कार्यमा भूमिका खेल्ने भएकाले स्वयंसेवी भर्ना र प्रशिक्षणको प्रक्रिया त्यति सजिलो हुँदैन। भण्डारी जस्ता नयाँ सदस्यहरूले सेवाको निरन्तरता र तयारीलाई बलियो बनाउने पाटो महत्वपूर्ण हुन्छ।
पहिलो नेपाली बन्ने बाटो सजिलो थिएन
भण्डारीको यात्रा भने सुरुमै सहज भएको थिएन। सुरुमा उनले धेरै ठाउँमा आवेदन दिए पनि अग्निनियन्त्रक बन्न अस्वीकृत हुनुपरेको उनी बताउँछन्। छानिएर अघि बढ्ने क्रममा ‘बोम्बेइरोस् भोलुन्टारियोस दा मोइटा’ ले अन्ततः अवसर दिएको उनले धन्यबाद दिएका छन्। खासगरी नियुक्ति प्रक्रियाकै क्रममा विदेशी नागरिकलाई अग्नि नियन्त्रक बनाउनु हुँदैन भन्ने किसिमको उजुरीसमेत परेको प्रसंग उनले उल्लेख गरे—तर प्रशासनले उक्त उजुरी अस्वीकार गर्दै नियुक्ति अघि बढाएको दाबी गरेका छन्।
उनका अनुसार तालिममा सहभागी २२ जनामध्ये छ जना मात्र छनोट भएका थिए, र त्यसमध्ये आफू मात्र एसियाली क्षेत्रबाट रहेको पनि उनले भने। यति प्रतिस्पर्धात्मक छनोट पार गर्नु आफैंमा उपलब्धि हो। आफूसँगै अरू नयाँ सदस्यहरू सेवामा प्रवेश गर्दा भण्डारीको ‘पहिलो नेपाली’ पहिचानले पनि ध्यानाकर्षण गरेको देखिन्छ—किनकि त्यो केवल व्यक्तिगत सफलतामात्र नभई नेपाली समुदायले विदेशमै सार्वजनिक सेवामा सकृय सहभागिता जनाउन सक्ने उदाहरण बन्ने संकेत हो।
राजदूतको उपस्थिति, समुदायका लागि प्रेरणा
भण्डारीको शपथ ग्रहण समारोहमा पोर्चुगलका लागि नेपाली राजदूत प्रकाशमणि पौडेल विशेष अतिथिका रूपमा सहभागी भएका थिए। समारोहमा राजदूत पौडेलले भण्डारीको उपलब्धिले नेपाल र नेपाली समुदायको गौरव बढाएको बताए। ‘यो उपलब्धि सम्पूर्ण नेपाली समुदायका लागि प्रेरणादायी छ’ भन्दै पोर्चुगलमा नेपालीहरूको सकारात्मक छवि अझ मजबुत बन्ने उनको भनाइ थियो।
मानवीय सेवाको यो स्वरूप—जहाँ दुर्घटना, आगलागी वा विपद्बेला तत्काल प्रतिक्रिया आवश्यक हुन्छ—त्यसमा विदेशी नागरिकले पनि जिम्मेवारी लिन सक्छन् भन्ने सन्देशले समुदायको आत्मविश्वास बढाउँछ। भण्डारी लामो समय अरब मुलुकहरूमा काम गरेपछि करिब पाँच वर्षअघि पोर्चुगल पुगेका हुन्। सुरुमा उनले रेस्टुरेन्टमा काम गरेको र पछि एउटा कम्पनीमा ‘मेकानिक्स’ का रूपमा काम सुरु गरेपछि सामाजिक सेवामा सक्रिय भएको उनले सुनाएका छन्। यसले पनि के देखाउँछ भने, विदेशमा बसोबास गर्ने नेपालीहरू केवल रोजगारीमा मात्र सीमित नभई सीप र अवसरको खोजी गर्दै सार्वजनिक भलाइतर्फ पनि उन्मुख भइरहेका छन्।
किन महत्व बढिरहेको छ?
बोम्बेइरो जस्तो सेवामा फिट हुन तालिम, अनुशासन र आपतकालीन अवस्थामा काम गर्ने क्षमता आवश्यक पर्छ। भण्डारीको छनोटले त्यो क्षमता आफ्नै प्रयासबाट प्रमाणित गरेको छ। साथै, स्वयंसेवी प्रकृतिको सेवा भएकाले नियमित उपस्थिती, तयारी र सेवाभाव चाहिन्छ—त्यसैले यो उपलब्धिलाई ‘स्थायी छवि’सँग पनि जोडेर हेर्न सकिन्छ। विदेशमा नेपाली समुदायमाथि कहिलेकाहीँ हुने पूर्वाग्रह वा गलत धारणा मात्र होइन, सकारात्मक उदाहरणसँगै सम्बन्ध सुधार्ने सम्भावना पनि बढ्छ।
भण्डारी हाल परिवारसहित पोर्चुगलमा बसोबास गर्दैछन्। अब उनको भूमिकाले मोइता नगरपालिकाको उद्धार तथा जोखिम व्यवस्थापन प्रयासमा प्रत्यक्ष योगदान दिनेछ। तर यसभन्दा ठूलो कुरा, एउटा व्यक्तिको सफलताले अरू नेपालीका लागि प्रेरणा मात्रै होइन, सार्वजनिक सेवामा सहभागिताको ढोका खुल्ने संकेत पनि दिन्छ। पोर्चुगल जस्ता देशमा नेपालीहरूको उपस्थिति बढ्दै जाँदा यस्ता मानवीय र जिम्मेवार गतिविधिले भविष्यमा थप अवसर र सहकार्यको आधार बनाउने सम्भावना छ।