Οι «χρησμοί» της Μπάρμπαρα Κρούγκερ στο ΚΠΙΣΝ: περηφάνια, περιφρόνηση και μια νέα γλώσσα
Στο ΚΠΙΣΝ εγκαινιάστηκε η πρώτη ατομική έκθεση της Μπάρμπαρα Κρούγκερ. Γιγαντιαίοι «χρησμοί», ελληνικές φράσεις και emoji που στοχεύουν σε άμεσο διάλογο με το κοινό.
Περπατώντας στο ΚΠΙΣΝ, από την πλευρά της Εθνικής Βιβλιοθήκης προς την οδό Ευριπίδου και Δοϊράνης, το βλέμμα γλιστράει αριστερά και δεν σταματά. Οι τοίχοι μετατρέπονται σε επιφάνειες με λόγια που μοιάζουν να απευθύνονται προσωπικά σε όσους περνούν.
Η νέα εγκατάσταση της Μπάρμπαρα Κρούγκερ, με τίτλο «Ατιτλο (Περηφάνια και περιφρόνηση)», βγήκε χθες στην Αθήνα και άφησε εκατοντάδες επισκέπτες να στέκονται για ώρα μπροστά της, προσπαθώντας να «χωρέσουν» το μέγεθος και την ένταση.. Πρόκειται για μια τοιχογραφία-λέξη μήκους 90 μέτρων και ύψους περίπου 8,5 μέτρων, ένα από τα μεγαλύτερα έργα που έχει δημιουργήσει ποτέ η Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα.
Στο κεντρικό σημείο της διαδρομής απλώνεται η φράση «Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση».. Η φράση λειτουργεί σαν προειδοποίηση που σε ακολουθεί — όχι ως διακοσμητικό μότο, αλλά σαν νοηματικό βάρος.. Για την επιμελήτρια της παρουσίασης, Κατερίνα Σταθοπούλου, το έργο «δένει» με το πώς η Κρούγκερ αντιμετώπισε τον χώρο: τον είδε σαν λευκό καμβά, έτοιμο να δεχτεί τα μηνύματα, ώστε να μετατραπεί το ίδιο το τοπίο σε φορέα ιδεών.
Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η κλίμακα.. Είναι και το πώς η καλλιτέχνιδα επιλέγει να μιλήσει.. Η πορεία της ξεκίνησε από τον γραφιστικό σχεδιασμό και, ήδη από τη δεκαετία του ’60, διαμόρφωσε το χαρακτηριστικό της ύφος: έντονη γραμματοσειρά και κοφτές φράσεις-επισημάνσεις που δημιουργούν αίσθημα επείγοντος, σαν να σε προτρέπει να σταθείς.. Αυτό το «ύφος επανάληψης της προσοχής» κάνει τις φράσεις να μοιάζουν με χρησμούς, σαν να έχουν στόχο να μείνουν.
Σε επίπεδο περιεχομένου, η σκηνοθεσία των μηνυμάτων έχει και πολιτικό υπόστρωμα.. Σύμφωνα με όσα ανέφερε η κ.. Σταθοπούλου, η συγκεκριμένη φράση συνδέεται με το ότι στις τελευταίες εκλογές στις ΗΠΑ η υποτίμηση της πολιτικής δυναμικής του Ντόναλντ Τραμπ οδήγησε στο να εκλεγεί πρόεδρος.. Με άλλα λόγια, η «περηφάνια» δεν μένει στο επίπεδο του ηθικού κηρύγματος· περνά σε μια εμπειρία ιστορικής απόκλισης, όπου η αυτοπεποίθηση γίνεται τυφλότητα.
Μια έκθεση που ζητά να «καταναλωθεί» με το βλέμμα
Και εκεί μπαίνει το πιο διακριτό, σχεδόν παιχνιδιάρικο στοιχείο: στο κάτω μέρος της τοιχογραφίας εμφανίζεται μια λωρίδα με emoji.. Για κάποιους μοιάζει με παρένθεση, για άλλους με γέφυρα.. Η κ.. Σταθοπούλου εξήγησε ότι η Κρούγκερ τα εντάσσει επειδή αποτελούν μια διεθνή γλώσσα χωρίς σύνορα, ενώ την ενδιαφέρει η αμεσότητα με το κοινό και ο διάλογος με νεότερες γενιές που έχουν ενσωματώσει αυτά τα σύμβολα στην καθημερινή ψηφιακή επικοινωνία.
Διπλές όψεις: πόλωση, αλήθεια και καθημερινά αποφθέγματα
Το ζήτημα της γλώσσας αποκτά εδώ ειδικό βάρος.. Τα έργα είναι γραμμένα στα ελληνικά — επιλογή που παρουσιάζεται ως ένα από τα πιο έντονα χαρακτηριστικά της έκθεσης.. Η κ.. Σταθοπούλου ανέφερε ότι έγινε σε βάθος επεξεργασία στη μετάφραση όλων των κειμένων, με υπογραφή του Νικόλα Γιατρομανωλάκη.. Παράλληλα, υπήρξαν πολλές συζητήσεις με την καλλιτέχνιδα ώστε το μήνυμα να «αντιστοιχεί» στη γλώσσα που χρησιμοποιεί το ελληνικό κοινό.. Η διαδικασία κατέληξε στο ότι παραδόθηκε η ελληνική διατύπωση και η ίδια πραγματοποίησε τον γραφικό σχεδιασμό, διατηρώντας έτσι την πρόθεση: να μην επιβληθεί η δική της γλώσσα, τα δικά της βιώματα ή η κουλτούρα τους, αλλά να ανοίξει ένας πιο αδιαμεσολάβητος τρόπος επικοινωνίας.
Γιατί το πράσινο αλλάζει τον τόνο του έργου
Με τη σειρά του, το πράσινο στη «σειρά των σημάτων» μοιάζει να δίνει μια διαφορετική θερμοκρασία στην ανάγνωση.. Στη σήμανση στους δρόμους, για παράδειγμα, το πράσινο σημαίνει ότι είμαστε ελεύθεροι να κινηθούμε και έτσι η ερμηνεία του αποκτά θετικό φορτίο, κάτι που —σύμφωνα με την επιμελήτρια— ταιριάζει με το πώς δουλεύει το έργο απέναντι στο κοινό.
Σε μια εποχή όπου το βλέμμα βομβαρδίζεται από συνθήματα, το ΚΠΙΣΝ δείχνει μια άλλη κατεύθυνση: όχι απλώς «να δούμε» κάτι, αλλά να μείνουμε αρκετά ώστε να το διαβάσουμε σωστά.. Οι τεράστιες διαστάσεις λειτουργούν σαν επιμήκυνση του χρόνου: σε αναγκάζουν να σταθείς, να επιστρέψεις στη φράση, να σκεφτείς τι σημαίνει η περηφάνια — και πότε μετατρέπεται σε περιφρόνηση.. Οι διπλές όψεις, τα emoji και η ελληνική διατύπωση κάνουν το μήνυμα να μοιάζει πιο κοντά, χωρίς να του χαρίζουν την εύκολη λύση.
Η έκθεση «Ατιτλο (Περηφάνια και περιφρόνηση)» της Μπάρμπαρα Κρούγκερ στο ΚΠΙΣΝ θα διαρκέσει έως την 1η Νοεμβρίου 2026, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία να δει κανείς πώς μια καλλιτέχνιδα που ξεκίνησε από τον γραφιστικό σχεδιασμό κατάφερε να μετατρέψει τη γραφή σε χώρο — και τον χώρο σε διάλογο.