Ανησυχία από γονείς για κλιμάκωση βίας σε γυμνάσιο: θύτες, θύματα και «θεατές» που βιντεοσκοπούν. Τι λέει ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας.
Ένας ξυλοδαρμός 14χρονης από συνομήλική της έχει προκαλέσει έντονη αναστάτωση και επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της νεανικής παραβατικότητας.. Ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Γονέων Μέσης Εκπαίδευσης, Λοΐζος Κωνσταντίνου, περιγράφει σκηνές που μοιάζουν με “θέαμα”, όπου κάποιοι παρακολουθούν αντί να παρεμβαίνουν.
Μιλώντας στο Πρωτοσέλιδο, ο κ.. Κωνσταντίνου σημείωσε ότι οι εξάρσεις βίας παρατηρούνται κυρίως σε ηλικίες του γυμνασιακού κύκλου και ότι το φαινόμενο, όπως είπε, εμφανίζεται πιο έντονα στα κορίτσια.. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, τα σχολεία δεν “εκκολάπτουν” την παραβατικότητα, όμως λειτουργούν ως το περιβάλλον όπου συχνά εντοπίζεται πιο εύκολα, γιατί εκεί συγκεντρώνονται οι μαθητές, οι σχέσεις χτίζονται και οι συγκρούσεις γίνονται άμεσα ορατές.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο στοιχείο των “θεατών”.. Στο περιστατικό, όπως ανέφερε, καταγράφονται επεισόδια στα οποία εμπλέκονται θύτες και θύματα, αλλά και μαθητές που παρακολουθούν, ενώ παράλληλα κάποιοι φέρονται να καταγράφουν τη βία με κινητά τηλέφωνα.. Ο κ.. Κωνσταντίνου χρησιμοποίησε μια εικόνα που δύσκολα ξεχνιέται: «Όταν έγινε το περιστατικό οι υπόλοιποι παρακολουθούσαν λες και είναι στο γήπεδο ή παρακολουθούσαν κάποιο αγώνα», περιγράφοντας δηλαδή μια συμπεριφορά που μοιάζει να μετατρέπει τον πόνο σε κάτι σαν ψυχαγωγία.
Η περιγραφή αυτή δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο περιστατικό.. Δείχνει έναν τρόπο με τον οποίο η βία μπορεί να αποκτήσει “κοινωνική νομιμοποίηση” μέσα στην ομάδα: όταν η πλειοψηφία αντιμετωπίζει το επεισόδιο ως θέαμα, μειώνεται το ρίσκο της επέμβασης και αυξάνει η αίσθηση ότι “δεν θα γίνει τίποτα”.. Στο πεδίο της καθημερινότητας, αυτό σημαίνει ότι το θύμα δεν κινδυνεύει μόνο από τον δράστη, αλλά και από το γενικότερο κλίμα αδράνειας γύρω του—ένα κλίμα που τελικά μπορεί να παγιώσει την ένταση.
Παράλληλα, ο πρόεδρος των γονέων εξέφρασε ανησυχία για τους ρυθμούς αντίδρασης της Πολιτείας.. Όπως είπε, υπάρχουν καθυστερήσεις στην εφαρμογή της νομοθεσίας για ανήλικους παραβάτες και ελλείψεις σε κρίσιμες δομές, όπως το «Σπίτι του Παιδιού».. Τόνισε ακόμη ότι, ακόμη και μετά από πρόσφατες εγκυκλίους για τη λειτουργία τοπικών επιτροπών στα σχολεία, η εφαρμογή δεν έχει προχωρήσει πλήρως, καθώς αρκετές σχολικές μονάδες δεν έχουν ολοκληρώσει τις απαραίτητες ενέργειες.
Εδώ, το βασικό ζήτημα είναι το “πώς” στήνεται η προστασία και η παρέμβαση.. Όταν οι διαδικασίες μένουν στη θεωρία ή καθυστερούν, οι μαθητές—τόσο οι θύτες όσο και τα θύματα—λαμβάνουν το μήνυμα ότι οι κανόνες δεν λειτουργούν άμεσα.. Και όταν το μήνυμα αυτό επανέρχεται, η σύγκρουση μπορεί να μετατραπεί από μεμονωμένο επεισόδιο σε επαναλαμβανόμενο μοτίβο.. Η φράση του κ.. Κωνσταντίνου για “επίδειξη θεάματος” ταιριάζει ακριβώς σε αυτή την ανησυχία: αν δεν σπάσει γρήγορα η δυναμική, η βία αποκτά ρυθμό.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ευθύνη είναι συλλογική, αλλά πρωτίστως βαραίνει τους ενήλικες και τους γονείς.. Επισήμανε πως τα παιδιά επηρεάζονται από το κοινωνικό περιβάλλον και από πρότυπα που παρατηρούν, άρα η σχολική καθημερινότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκομμένη από το τι συμβαίνει “έξω” από την τάξη.. «Αν δεν δημιουργήσουμε το σωστό πλαίσιο, δεν μπορούμε να έχουμε απαιτήσεις από τα παιδιά», ανέφερε, προσθέτοντας ότι χρειάζεται ουσιαστική επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο η κοινωνία και το εκπαιδευτικό σύστημα αντιμετωπίζουν τις νεαρές ηλικίες.
Μια τέτοια επανεξέταση δεν είναι μόνο ζήτημα πειθαρχίας.. Είναι και ζήτημα πρόληψης: πώς καλλιεργούνται όρια, πώς εκπαιδεύονται οι εκπαιδευτικοί και τα σχολεία να αναγνωρίζουν τα σημάδια πριν η ένταση ξεφύγει, και πώς ενισχύονται οι δομές ώστε να μην μένει το περιστατικό μετέωρο.. Σε ένα πλαίσιο όπου υπάρχουν καθυστερήσεις, οι φωνές των γονέων, όπως αυτή του κ.. Κωνσταντίνου, λειτουργούν ως καμπανάκι: ζητούν άμεση λειτουργική ανταπόκριση, όχι απλώς δηλώσεις.
Τελικά, το ερώτημα που μένει είναι απλό και δύσκολο μαζί: όταν η βία στα σχολεία γίνεται “κανονικότητα” ή ακόμη χειρότερα “θέαμα”, τι αλλάζει για να ξαναβρεί η σχολική κοινότητα την ικανότητα να προστατεύει; Το περιστατικό με την 14χρονη φέρνει την κουβέντα στη βάση της: στην πράξη, στους μηχανισμούς, αλλά και στο πώς μαθαίνει η κοινωνία να μη γυρίζει την πλάτη.