ΗΠΑ: Ιδού οι επιλογές για «τιμωρία» συμμάχων στο ΝΑΤΟ που δεν στήριξαν τον πόλεμο
Μήνυμα του Πενταγώνου περιγράφει πιθανές πιέσεις σε συμμάχους του ΝΑΤΟ λόγω άρνησης πρόσβασης βάσεων. Στο τραπέζι αναστολή για την Ισπανία και αναθεώρηση για τα Φώκλαντ.
Μια εσωτερική διαβούλευση στις ΗΠΑ ανοίγει νέο μέτωπο στις σχέσεις Ουάσινγκτον–συμμάχων του ΝΑΤΟ, με φόντο τον πόλεμο με το Ιράν.
Το Πεντάγωνο φέρεται να κατέγραψε επιλογές «τιμωρίας» για κράτη-συμμάχους που, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, δεν υποστήριξαν τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν.. Στο επίκεντρο μπαίνει η πρόσβαση σε δικαιώματα, βάσεις και υπερπτήσεις — τα λεγόμενα ABO — ένα τεχνικό κομμάτι με πολιτικές προεκτάσεις, γιατί χωρίς αυτό η στρατιωτική ευελιξία περιορίζεται και το μήνυμα προς τους εταίρους γίνεται άμεσο.
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, οι προτάσεις συνοδεύονται από απογοήτευση για την «απροθυμία» ή την «άρνηση» ορισμένων συμμάχων να παραχωρήσουν δικαιώματα πρόσβασης.. Η κίνηση δεν περιγράφεται ως γενικό πλαίσιο, αλλά ως πακέτο μέτρων με στόχο να σταλεί σήμα ότι το ΝΑΤΟ δεν λειτουργεί μόνο με δηλώσεις, αλλά και με πράξεις όταν οι ΗΠΑ ζητούν διευκολύνσεις.
Μία από τις επιλογές, που περιλαμβάνεται στο υπόμνημα, προβλέπει την εξαίρεση «δύσκολων» χωρών από σημαντικές ή αναγνωρισμένου κύρους θέσεις στο ΝΑΤΟ.. Πρόκειται για λεπτομέρεια που μπορεί να μοιάζει διοικητική, αλλά στην πραγματικότητα επηρεάζει ισορροπίες επιρροής: όταν αλλάζει η πρόσβαση σε ρόλους, αλλάζει και η δυνατότητα επηρεασμού αποφάσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται η αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Συμμαχία, καθώς και η αναθεώρηση της αμερικανικής θέσης σχετικά με την αξίωση της Βρετανίας επί των νησιών Φώκλαντ.. Για την Ισπανία, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή οι ΗΠΑ διαθέτουν δύο κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές στο ισπανικό έδαφος: τον ναυτικό σταθμό Ρότα και την αεροπορική βάση Μορόν.. Το μήνυμα, λοιπόν, δεν αφορά μόνο μια «άλλη» χώρα· αφορά μια χώρα-κόμβο, όπου τα πολιτικά σήματα μπορούν να μεταφραστούν σε πρακτική πίεση.
Στην άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική σε συμμάχους του ΝΑΤΟ για τη μη στήριξη σε κρίσιμα σημεία, συνδέοντας το διακύβευμα με τον τρόπο που λειτουργεί η Συμμαχία.. Έχει επίσης αφήσει αιχμές για πιθανή απόσυρση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, αν και στο συγκεκριμένο email δεν αναφέρεται ρητά τέτοιο ενδεχόμενο.. Παράλληλα, δεν περιγράφεται ούτε κλείσιμο αμερικανικών βάσεων στην Ευρώπη, κάτι που δείχνει ότι η στρατηγική πίεσης, τουλάχιστον σε αυτό το στάδιο, αναζητά στοχευμένα μέτρα αντί για πλήρη αναδιάταξη.
Γιατί το “ABO” γίνεται πολιτικό όπλο
Για τους Ευρωπαίους συμμάχους, αυτό φέρνει μια δύσκολη ισορροπία.. Από τη μία, θεωρούν ότι η συμμετοχή σε ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ θα ισοδυναμούσε με εμπλοκή στον πόλεμο.. Από την άλλη, επιδιώκουν να διατηρήσουν τη δυνατότητα βοήθειας χωρίς να μετατραπούν σε «μέτωπο» της σύγκρουσης.. Οι ίδιοι εκτιμούν πως, μόλις υπάρξει εκεχειρία ή τερματισμός της σύγκρουσης, μπορούν να σταθούν πιο ενεργά.
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται να αντιμετωπίζει τη Συμμαχία όχι ως μονόδρομο, αλλά ως πλαίσιο με όρους, ενισχύει το αίσθημα αβεβαιότητας.. Όταν ακούγεται πως «δεν υπάρχει καμία σπουδαία συμμαχία» χωρίς χώρες που στέκονται στο πλευρό σου όταν σε χρειάζονται, η συζήτηση μετατοπίζεται από την αποτροπή στην αξιοπιστία.
Το συμβολικό βάρος της Ισπανίας και το μήνυμα προς τους εταίρους
Και η οδός δεν σταματά στην Ισπανία.. Η αναφορά σε αναθεώρηση διπλωματικής υποστήριξης για «μακροχρόνιες αυτοκρατορικές κτήσεις», όπως τα Φώκλαντ, δείχνει πως η πίεση μπορεί να περάσει από στρατιωτικά εργαλεία σε πολιτικές και διπλωματικές ισορροπίες.. Για χώρες που υπολογίζουν παραδόσεις δεσμών και διεθνείς θέσεις, ένα τέτοιο σήμα δημιουργεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα από μια απλή διαφωνία σε ένα επιχειρησιακό ζήτημα.
Οι ευρύτερες ανησυχίες για το μέλλον του ΝΑΤΟ
Στην πράξη, αυτό αφορά και καθημερινά πολιτικά διλήμματα: πώς μια κυβέρνηση εξηγεί ότι θα συμμετάσχει ή δεν θα συμμετάσχει, πώς προστατεύει την κοινή γνώμη, και τι σημαίνει η συμμόρφωση σε σχέσεις που παραδοσιακά θεωρούνται στρατηγικές.. Η άρνηση της Ισπανίας να επιτρέψει χρήση βάσεων ή εναέριου χώρου για επίθεση στο Ιράν δείχνει ότι τέτοιες αποφάσεις δεν λαμβάνονται σε κενό — είναι προϊόν εσωτερικής πολιτικής, νομικών ορίων και στρατηγικής κουλτούρας.
Για το επόμενο διάστημα, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι αποφασίζουν οι ΗΠΑ, αλλά ποια αντανακλαστικά θα ενεργοποιηθούν στους συμμάχους.. Αν οι «εξαιρέσεις», οι αναθεωρήσεις και τα συμβολικά πλήγματα περάσουν ως πρακτικό προηγούμενο, τότε οι συμμαχικές διαβουλεύσεις πιθανόν να γίνουν πιο σκληρές: λιγότερο ιδεολογικές, περισσότερο όρων και κόστους.