Armenia News

Իսրայելը հարվածներ է հասցրել Լիբանանի հարավին. ինչ է փոխվել

Իսրայելի հարվածներն ուղղվել են Լիբանանի հարավի մի քանի բնակավայրեր։ Կողմերը փոխադարձաբար մեղադրում են «Հեզբոլա»-ին՝ շարունակելով փոխհրաձգության տրամաբանությունը։

Մերձավոր Արևելքում լարվածությունը կրկին սրվեց, երբ Իսրայելը հարվածներ հասցրեց Լիբանանի հարավին։ Երկու կողմերի հայտարարությունները՝ զինվորական գործողությունների տրամաբանությամբ, դարձյալ ցույց տվեցին հրադադարի շուրջ տարաձայնությունների խորությունը։

Իսրայելը հարվածներ է հասցրել Լիբանանի հարավին՝ թիրախավորելով երկրի հարավային հատվածի մի քանի բնակավայրեր։ Լիբանանի ազգային լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ իրար հաջորդած հարվածներ են հասցվել Բինտ Ջբեիլ շրջանի քաղաքներից մեկին, ևս երկու հարված՝ Նաբաթիե շրջանի երկու քաղաքներին, իսկ մեկ հարված՝ Թայրե շրջանի քաղաքներից մեկին։ Սա ոչ միայն տարածքային ընդգրկման հարց է, այլ նաև ազդանշան այն մասին, որ հակամարտող կողմերը փորձում են պահել նախաձեռնության և ճնշման պատկերը։

Իսրայելի պաշտպանության բանակը, իր հերթին, պնդել է, որ հարվածել է «Հեզբոլա»-ի՝ ռազմական նպատակներով օգտագործվող ենթակառուցվածքներին։ Նույն հայտարարության մեջ նշվում է նաև, որ զինվորականները «կշարունակեն վճռականորեն գործել սպառնալիքների դեմ»։ Այդ ձևակերպումը սովորաբար լայն մեկնաբանության դաշտ է բացում, քանի որ «սպառնալիք» որակումը թույլ է տալիս տարբերատիպ գործողություններ արդարացնել հետագա փուլերում։

Միևնույն ժամանակ, «Հեզբոլա»-ն արձագանքել է իր տեսանկյունից՝ հայտնելով, որ իսրայելական զինուժին պատկանող մեքենա է թիրախավորել՝ ի պատասխան իր ուղղությամբ հարվածին։ Այս փոխադարձ պատասխանները հակամարտությունում հաճախ դառնում են ինքնակազմակերպվող շղթա՝ երբ յուրաքանչյուր կողմի գործողությունը ներկայացվում է որպես նախորդ հարձակման արձագանք, և դժվարանում է դուրս գալ զսպման ռեժիմից։

Պատմական ֆոնն այստեղ կարևոր է։ Լիբանանը մարտի 2-ին ներքաշվեց պատերազմի տրամաբանության մեջ այն բանից հետո, երբ «Հեզբոլա»-ն հարձակվեց Իսրայելի վրա՝ Իրանի աջակցությունը վայելող ուժի գործողությունների շրջանակում։ Հակամարտության պատճառաբանության մեջ հիշատակվում է նաև ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ավիահարվածների հետևանքով Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեիի սպանության հանգամանքը։ Այդ շարքի իրադարձություններից հետո սկսվեցին Իսրայելի նոր՝ ինչպես օդային, այնպես էլ ցամաքային գործողությունները, ինչը լարվածությունը դարձրել է պարբերական՝ հատկապես սահմանային գոտում։

Նախորդող դրվագներից մեկին անդրադարձ կա նաև հրադադարի շուրջ։ Իսրայելն ու Լիբանանը երեք շաբաթով երկարաձգեցին 10-օրյա հրադադարը՝ Սպիտակ տանը ԱՄՆ նախագահի միջնորդությամբ ապրիլի 23-ին կայացած հանդիպումից հետո։ Սակայն հրադադարի «ենթադրյալ խախտումների» մասին խոսակցությունները շարունակաբար վերադառնում են, և հենց դա էլ դառնում է գործողությունների վերսկսման հիմնավորումներից մեկը։ Իսրայելյան կողմը նշել էր, որ վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն զինված ուժերին կարգադրել է հարվածներ հասցնել «Հեզբոլա»-ի՝ Արևմուտքի կողմից ահաբեկչական ճանաչված թիրախներին՝ հենց հրադադարի խախտումներին ի պատասխան։

Այս դրվագում, ըստ էության, քննարկվում է ոչ միայն մեկ օրվա դեպք, այլ ամբողջ գործընթացի քաղաքական տրամաբանությունը։ Երբ հարվածներն ընդգրկում են մի քանի շրջաններ, դա բարդացնում է բնակչության համար իրավիճակի կանխատեսելիությունը։ Հարավային Լիբանանի համայնքների համար նման զարգացումները կարող են նշանակել ենթակառուցվածքային վնասների ավելացում, տարհանման ռիսկեր և հետագա օրերին տնտեսական ու սոցիալական կյանքի խաթարում։ Հակամարտությունից «հեռու պահվող» բնակավայրերի համար էլ կա հոգեբանական ազդեցություն՝ քանի որ վտանգի տարածումը դառնում է ավելի տեսանելի։

Մյուս կողմից էլ՝ փոխհրաձգության դինամիկան ցույց է տալիս, որ կողմերի մոտ կան տարբեր պատկերացումներ այն մասին, թե ինչ է նշանակում «անվտանգություն» հրադադարի պայմաններում։ Իսրայելի զինվորական մոտեցումը շեշտադրում է ռազմական ենթակառուցվածքների վերացումն ու «սպառնալիքների» վերացումը, մինչդեռ «Հեզբոլա»-ն իր քայլերը ներկայացնում է որպես պատասխան գործողություն։ Այդպիսի տրամաբանությունը հաճախ հանգեցնում է նրան, որ բանակցային ճանապարհը դժվար է պահել, եթե յուրաքանչյուր կողմ շարունակում է տեսնել ուժ կիրառելու անհրաժեշտություն։

Հակամարտության շարունակման դեպքում հետագա ռիսկերը կարող են ավելի լայն դառնալ տարածաշրջանի համար։ Եթե իրավիճակը կրկին սրվում է՝ առանց վստահելի մեխանիզմի, որը կկանխի փոխադարձ մեղադրանքների ու հարվածների հերթական շղթան, ապա հավանական է, որ բանակցային ցանկացած փուլ սկսվի «վստահության պակասից»։ Սա նշանակում է, որ անգամ հրադադարի ժամկետի երկարաձգումը կարող է ընկալվել որպես ժամանակավոր միջանցք, ոչ թե կայուն լուծում։